Chuyển hướng 302 nói với trình duyệt rằng tài nguyên lúc này đang nằm ở địa chỉ khác, nhưng địa chỉ gốc vẫn là địa chỉ chính và nên tiếp tục được dùng. Máy chủ trả HTTP/1.1 302 Found kèm tiêu đề Location. Trình duyệt đi theo, nhưng không ghi nhớ lâu dài như với 301, và máy tìm kiếm thường giữ URL gốc trong kết quả thay vì thay bằng URL đích.
302 là mã chuyển hướng được dùng nhiều nhất trên web, phần lớn không phải vì người làm web chọn nó mà vì nhiều công cụ trả 302 khi bạn không ghi rõ mã. Điều đó khiến không ít site có những chuyển hướng "tạm thời" sống suốt nhiều năm. Bài này giải thích 302 thật sự dùng để làm gì, các tình huống hợp với nó, và cách tìm ra những chỗ 302 đang đứng sai vị trí.
302 Found: một cái tên gây hiểu lầm từ đầu
Trong HTTP/1.0, mã 302 mang tên "Moved Temporarily", tức là tạm thời chuyển chỗ. Đặc tả muốn chương trình gọi giữ nguyên phương thức khi đi theo chuyển hướng, nhưng phần lớn trình duyệt khi ấy đổi POST thành GET. Đến HTTP/1.1, mã này được đổi tên thành "Found" và đặc tả thừa nhận hành vi đổi phương thức. Đồng thời hai mã mới ra đời để tách bạch ý định: 303 cho trường hợp cố ý chuyển sang GET, và 307 cho trường hợp tạm thời mà bắt buộc giữ phương thức.
Đặc tả hiện hành RFC 9110 vẫn giữ tên "Found" và mô tả 302 là tài nguyên tạm thời nằm ở một địa chỉ khác; chương trình gọi nên tiếp tục dùng địa chỉ gốc cho các yêu cầu sau. Khác với 301, phản hồi 302 chỉ được lưu vào bộ nhớ đệm khi máy chủ gửi kèm tiêu đề cho phép rõ ràng như Cache-Control hoặc Expires. Không có tiêu đề đó, trình duyệt sẽ hỏi lại máy chủ ở lần sau.
Điểm cuối này chính là giá trị thật của 302: mỗi lần người dùng ghé địa chỉ gốc, máy chủ được quyền quyết định lại họ sẽ đi đâu. Bạn đổi đích, gỡ chuyển hướng hay bật lại nội dung gốc thì hiệu lực gần như ngay lập tức với mọi người, không có chuyện trình duyệt của khách hàng giữ một quyết định cũ như khi dùng 301.
Những tình huống hợp với 302
Nội dung gốc sẽ quay lại. Trang sản phẩm tạm ngừng bán trong mùa mưa và sẽ mở lại, bạn muốn tạm đưa khách sang trang sản phẩm thay thế. Khi hàng về, chỉ cần gỡ quy tắc, địa chỉ gốc vẫn còn nguyên trong chỉ mục.
Đích thay đổi theo thời gian. Địa chỉ cố định /khuyen-mai luôn dẫn tới chương trình đang chạy, tháng này là chương trình mùa tựu trường, tháng sau là chương trình khác. Địa chỉ cố định mới là thứ bạn muốn người ta nhớ, đích chỉ là tạm.
Đích thay đổi theo người dùng. Chưa đăng nhập thì bấm vào /tai-khoan bị đưa sang /dang-nhap; đăng nhập rồi thì vào thẳng. Đưa khách sang phiên bản ngôn ngữ theo lựa chọn họ đã lưu cũng thuộc nhóm này.
Thử nghiệm phân nhóm. Chia một phần lượt truy cập sang phiên bản trang mới để đo hành vi. Google khuyến nghị dùng 302 thay vì 301 cho kiểu thử nghiệm này và chỉ chạy trong thời gian cần thiết, để địa chỉ gốc vẫn là địa chỉ được lập chỉ mục.
Đang thử một quy tắc mới. Trước khi chốt một chuyển hướng vĩnh viễn, đặt tạm 302 để kiểm mọi biến thể. Sai thì sửa ngay mà không phải lo trình duyệt đã ghi nhớ.
Vì sao rất nhiều hệ thống trả 302 khi bạn không ghi rõ
Một nguyên nhân phổ biến khiến site đầy 302 là giá trị mặc định của công cụ. Trong PHP, gọi header("Location: /trang-moi") mà không truyền mã sẽ khiến PHP tự đặt trạng thái 302, trừ khi trước đó đã có mã 201 hoặc mã 3xx khác. Muốn 301, bạn phải ghi rõ header("Location: /trang-moi", true, 301). Nhiều framework web cũng có hàm chuyển hướng với mặc định là 302 vì đó là lựa chọn an toàn nhất khi người viết không nói gì.
Ở máy chủ web cũng vậy. Trong Apache, quy tắc RewriteRule có cờ [R] mà không kèm số sẽ trả 302; muốn vĩnh viễn phải viết [R=301]. Chỉ thị Redirect của Apache không ghi trạng thái cũng mặc định là tạm thời. Trong nginx, chỉ thị rewrite với cờ redirect trả 302, cờ permanent mới trả 301, còn return thì bạn tự ghi mã. Plugin chuyển hướng của các hệ quản trị nội dung thường để người dùng chọn, nhưng giá trị gợi ý ban đầu mỗi plugin mỗi khác.
Mặc định 302 không phải lỗi thiết kế: một chuyển hướng tạm thời đặt sai dễ sửa hơn một chuyển hướng vĩnh viễn đặt sai. Vấn đề nằm ở chỗ người viết quên đổi khi ý định thật là vĩnh viễn. Lần đổi đường dẫn hàng loạt nào cũng nên có một bước kiểm mã trả về, không chỉ kiểm "có chuyển tới đúng trang hay không", vì cả 301 lẫn 302 đều đưa người dùng tới đúng nơi và mắt thường không phân biệt được.
Cái giá của một 302 bị bỏ quên
Với người dùng, 302 hay 301 gần như không khác gì: họ vẫn tới đúng trang. Khác biệt nằm ở máy tìm kiếm và hiệu năng. Vì 302 nói rằng địa chỉ gốc vẫn là chính, máy tìm kiếm có xu hướng giữ địa chỉ gốc trong kết quả và tiếp tục thu thập nó. Nếu bạn thật ra đã đổi địa chỉ vĩnh viễn, bạn đang yêu cầu máy tìm kiếm giữ một URL mà bạn không còn muốn người ta thấy, trong khi URL mới chậm được công nhận.
Google cho biết khi một 302 tồn tại đủ lâu, hệ thống của họ có thể coi nó như chuyển hướng vĩnh viễn. Nhưng "đủ lâu" không có mốc công bố, và các máy tìm kiếm khác không nhất thiết làm giống vậy. Dựa vào việc máy tìm kiếm tự đoán ý bạn là để kết quả phụ thuộc vào may rủi. Ghi đúng mã ngay từ đầu rẻ hơn nhiều.
Về hiệu năng, vì 302 không được lưu vào bộ nhớ đệm mặc định, mỗi lượt ghé địa chỉ cũ đều tốn thêm một vòng hỏi đáp tới máy chủ. Với một trang lẻ thì không đáng kể. Nhưng nếu đó là bước chuẩn hoá http sang https hay không www sang www cho toàn site, mọi lượt vào đầu tiên của mọi người dùng đều trả thêm độ trễ đó. Bước chuẩn hoá toàn site là nơi rõ ràng nhất phải dùng mã vĩnh viễn, đi kèm HSTS khi đã sẵn sàng.
302 và bộ nhớ đệm ở CDN, proxy
Trình duyệt không tự lưu 302, nhưng không có nghĩa là không ai lưu nó. Nếu máy chủ gửi kèm 302 một tiêu đề như Cache-Control: public, max-age=86400, cả trình duyệt lẫn CDN đều được phép giữ chuyển hướng đó một ngày. Một số cấu hình bộ nhớ đệm toàn trang, đặc biệt các quy tắc kiểu "lưu mọi thứ" ở tầng CDN, có thể lưu cả phản hồi 3xx nếu bạn không loại trừ. Khi đó, đích của 302 mà bạn vừa đổi trên máy chủ vẫn chưa có hiệu lực với khách đi qua CDN.
Có lúc bạn lại muốn điều này. Ví dụ giả định: địa chỉ ngắn in trên ấn phẩm bị quét hàng chục nghìn lần trong giờ mở bán, mỗi lần đều chạm tới ứng dụng PHP chỉ để trả một dòng Location. Cho CDN giữ 302 trong năm, mười phút giảm tải đáng kể mà vẫn giữ được khả năng đổi đích trong ngày. Con số cụ thể tuỳ nhịp thay đổi của bạn; nguyên tắc là thời hạn lưu phải ngắn hơn khoảng thời gian bạn có thể cần đổi đích.
Ngược lại, với các 302 phụ thuộc người dùng như đưa sang trang đăng nhập, tuyệt đối không cho tầng dùng chung lưu lại. Gửi kèm Cache-Control: private, no-store hoặc loại trừ đường dẫn đó khỏi quy tắc lưu của CDN. Nếu không, một khách đã đăng nhập có thể nhận chuyển hướng dành cho khách chưa đăng nhập, hoặc tệ hơn là ngược lại. Sau mọi lần đổi 302 quan trọng, kiểm từ một mạng khác và xoá bộ nhớ đệm CDN cho đường dẫn đó.
Chọn 302 hay mã khác theo tình huống
Bảng dưới gom các tình huống hay gặp. Cột cuối là gợi ý, không phải luật cứng; điều quan trọng là mã phản ánh đúng ý định của bạn.
| Tình huống | Mã nên dùng | Lý do |
|---|---|---|
| Đổi slug bài viết, không quay lại | 301 | Đổi hẳn, muốn URL mới thay URL cũ |
| Trang tạm thay khi sản phẩm hết hàng ngắn ngày | 302 | Nội dung gốc sẽ quay lại |
| Địa chỉ cố định dẫn tới chương trình đang chạy | 302 | Đích đổi theo thời gian |
| Chưa đăng nhập bị đưa sang trang đăng nhập | 302 | Phụ thuộc trạng thái người dùng |
| Biểu mẫu POST đã xử lý, đưa sang trang cảm ơn | 303 | Cố ý chuyển sang GET |
| Điểm cuối API tạm chuyển, phải giữ POST | 307 | Tạm thời, giữ phương thức |
| http sang https cho toàn site | 301 hoặc 308 | Vĩnh viễn, áp cho mọi lượt |
| Website đang bảo trì vài giờ | 503 | Không phải chuyển hướng, là tạm ngừng |
Hai dòng cuối là nơi 302 hay bị dùng nhầm nhất. Chuẩn hoá giao thức không bao giờ là tạm thời, còn bảo trì không phải là một lần chuyển chỗ mà là trạng thái tạm ngừng phục vụ.
Rà các chuyển hướng 302 đang tồn tại trên site
Việc rà này nên làm sau mỗi lần đổi cấu trúc lớn và định kỳ mỗi năm một lần.
- Lấy danh sách URL cần kiểm: sơ đồ trang hiện tại, sơ đồ trang cũ nếu còn lưu, các URL có lượt truy cập trong công cụ phân tích và các URL có liên kết từ bên ngoài.
- Với từng URL, gửi yêu cầu không tự đi theo chuyển hướng, ví dụ curl -s -o /dev/null -w "%{http_code} %{redirect_url}" tenmien.vn/duong-dan, ghi lại mã và địa chỉ đích.
- Lọc ra các dòng trả 302 hoặc 307. Với mỗi dòng, hỏi một câu: nội dung ở địa chỉ gốc có định quay lại không, hoặc đích có thay đổi theo thời gian hay theo người dùng không?
- Dòng nào trả lời "không" cho cả hai thì chuyển sang 301 hoặc 308 ở đúng tầng đang đặt quy tắc, kèm giới hạn bộ nhớ đệm ngắn trong vài tuần đầu.
- Dòng nào là 302 có chủ đích thì ghi chú lại lý do và ngày dự kiến gỡ, để lần rà sau không phải đoán.
- Kiểm lại toàn bộ danh sách sau khi sửa, đảm bảo không phát sinh chuỗi hai bước hay vòng lặp mới.
Ghi chú lý do bên cạnh từng quy tắc là thói quen nhỏ nhưng tiết kiệm nhiều giờ cho người tiếp quản. Một dòng cấu hình không lời giải thích sau hai năm thường không ai dám xoá, cũng không ai dám sửa.
Câu hỏi thường gặp
Dùng 302 thay 301 có bị máy tìm kiếm phạt không?
Không có hình phạt nào cho việc dùng 302. Hệ quả chỉ là máy tìm kiếm có thể giữ URL gốc trong kết quả thay vì URL đích. Nếu bạn thật sự muốn giữ URL gốc thì đó là đúng ý, còn nếu muốn đổi hẳn thì nên dùng 301.
302 và 307 khác nhau ở đâu?
Cả hai đều là chuyển hướng tạm thời. Với 302, chương trình gọi được phép đổi POST thành GET khi đi theo; với 307, phương thức và thân yêu cầu phải giữ nguyên. Cho trang web thông thường với liên kết GET, hai mã cho kết quả như nhau.
Một chuyển hướng tạm thời nên giữ tối đa bao lâu?
Không có giới hạn trong đặc tả. Khuyến nghị phổ biến là chỉ giữ chừng nào lý do tạm thời còn tồn tại, và ghi ngày dự kiến gỡ ngay khi đặt. Một 302 đã sống qua nhiều tháng mà không có kế hoạch gỡ nên được xem lại xem có phải thật ra là vĩnh viễn.
Tại sao công cụ kiểm tra báo trang có 302 dù đã đặt 301 trong plugin?
Thường do có một tầng khác trả 302 trước: máy chủ web, CDN, hoặc một plugin bảo mật, ngôn ngữ, bộ nhớ đệm. Hãy kiểm từng bước của chuỗi bằng curl không đi theo chuyển hướng để thấy bước nào trả mã nào.
Có nên dùng 302 để đưa khách sang phiên bản ngôn ngữ theo trình duyệt không?
Nếu bắt buộc chuyển thì 302 hợp hơn 301 vì kết quả phụ thuộc từng người. Tuy vậy, chuyển tự động theo ngôn ngữ dễ chặn máy tìm kiếm thấy các phiên bản khác; nhiều site chọn hiện gợi ý chuyển ngôn ngữ thay vì chuyển hướng cưỡng bức.
Đổi 302 sang 301 rồi thì có cần làm gì thêm với máy tìm kiếm không?
Thường không cần thao tác đặc biệt. Máy tìm kiếm sẽ thấy mã mới ở lần thu thập kế tiếp. Bạn có thể đẩy nhanh bằng cách cập nhật sơ đồ trang trỏ vào địa chỉ mới và sửa liên kết nội bộ để chúng không còn đi qua chuyển hướng.