Rút chuỗi chuyển hướng về một bước nghĩa là sửa mọi quy tắc cũ để mỗi địa chỉ cũ trỏ thẳng tới địa chỉ đích cuối cùng, thay vì trỏ tới một địa chỉ trung gian mà địa chỉ đó lại chuyển tiếp. Với bảng chuyển hướng có A sang B, B sang C, C sang D, kết quả sau khi làm phẳng là A sang D, B sang D, C sang D. Không quy tắc nào bị xoá, chỉ đích của chúng được cập nhật.
Việc này nghe đơn giản nhưng trên site đã qua ba bốn đợt đổi tên miền, đổi cấu trúc đường dẫn, gộp danh mục, bảng có thể lên tới hàng nghìn dòng nằm rải ở nhiều tầng. Bài này đưa ra quy trình làm phẳng gồm gom quy tắc về một bảng, tính đích cuối cùng kèm phát hiện vòng, xử lý các quy tắc dạng mẫu, áp dụng và kiểm lại. Ví dụ dùng tên miền giả định tenmien-cu.vn và tenmien-moi.vn.
Gom mọi quy tắc về một bảng duy nhất
Không làm phẳng được những gì bạn không nhìn thấy. Bước đầu là kiểm kê tất cả nơi đang giữ quy tắc chuyển hướng và đưa về một bảng tính chung:
- Xuất danh sách từ plugin hoặc mô-đun quản lý chuyển hướng của ứng dụng; đa số có chức năng xuất ra tệp CSV.
- Đọc các tệp cấu hình máy chủ: .htaccess ở mọi thư mục, khối server và các tệp được nạp kèm của nginx. Chép các dòng Redirect, RewriteRule, return, rewrite vào bảng.
- Xuất quy tắc chuyển hướng ở tầng CDN và ở nhà đăng ký tên miền nếu có dùng tính năng chuyển tiếp.
- Với mỗi dòng ghi đủ năm cột: nguồn, đích, mã trạng thái, tầng đang giữ quy tắc, loại quy tắc (cố định một địa chỉ hay dạng mẫu có biểu thức chính quy).
- Đánh dấu riêng các quy tắc chuẩn hoá chung như giao thức, www, dấu gạch chéo cuối. Chúng áp lên mọi địa chỉ nên được xử lý theo cách khác ở bước sau.
Nếu thiếu thông tin quy tắc nào nằm ở đâu, nhật ký truy cập là nguồn bổ sung tốt: lọc các dòng có mã 3xx trong vài tháng gần nhất, bạn có danh sách địa chỉ cũ thật sự còn được gọi tới, kể cả những địa chỉ không ai nhớ đã từng có quy tắc.
Tính đích cuối cùng và phát hiện vòng
Với các quy tắc cố định, việc tính đích cuối cùng giống đi theo mũi tên trên giấy. Lấy đích của một dòng, tìm xem đích đó có phải nguồn của dòng khác không; nếu có, lấy đích của dòng kia, cứ thế tới khi gặp một địa chỉ không còn là nguồn của dòng nào. Đó là đích cuối. Ghi đích cuối vào một cột mới, cạnh đích hiện tại.
Trong lúc đi theo, giữ danh sách các địa chỉ đã qua. Nếu gặp lại một địa chỉ đã có trong danh sách, bảng có vòng: đây là các vòng lặp đang nằm sẵn, có thể chưa ai gặp vì không ai gọi đúng địa chỉ đó. Đánh dấu cả nhóm để xử lý tay, vì cần người hiểu nội dung quyết định trang nào mới là đích thật.
Với vài chục dòng, làm tay trên bảng tính là đủ, dùng hàm tra cứu lồng nhau vài lớp. Với hàng nghìn dòng, một đoạn mã ngắn bằng ngôn ngữ bạn quen sẽ an toàn hơn: đọc bảng vào một từ điển nguồn sang đích, với mỗi nguồn đi theo từ điển tới khi hết hoặc tới khi lặp, đặt giới hạn số bước khoảng vài chục để không chạy mãi khi có vòng. Kết quả xuất ra thành bảng mới gồm nguồn, đích cuối, số bước cũ, cờ vòng lặp.
Trước khi tính, chuẩn hoá cách viết địa chỉ trong bảng: cùng giao thức, cùng dạng www, cùng quy ước dấu gạch chéo cuối, cùng chữ thường. Nếu không, /bai-a và /bai-a/ sẽ bị coi là hai địa chỉ khác nhau và việc tra cứu bỏ sót.
Xử lý quy tắc dạng mẫu và quy tắc chuẩn hoá
Quy tắc mẫu không làm phẳng như quy tắc cố định. Một dòng kiểu "mọi địa chỉ dưới /tin-tuc/ chuyển sang /bai-viet/ cùng tên" không có đích cố định. Muốn làm phẳng, bạn đưa nó vào chuỗi như một bước biến đổi: địa chỉ cũ đi qua quy tắc mẫu, ra địa chỉ trung gian, rồi tra tiếp trong bảng cố định.
Gộp quy tắc mẫu nối đuôi nhau. Hai đợt đổi cấu trúc tạo ra hai quy tắc mẫu nối tiếp, ví dụ /nam/thang/ten-bai sang /tin-tuc/ten-bai, rồi /tin-tuc/ten-bai sang /bai-viet/ten-bai. Viết lại quy tắc đầu để chuyển thẳng sang /bai-viet/ten-bai, giữ quy tắc sau cho các địa chỉ dạng /tin-tuc.
Đưa tên miền cũ thẳng tới dạng chuẩn của tên miền mới. Quy tắc trên tenmien-cu.vn nên trỏ thẳng tới https và đúng dạng www của tenmien-moi.vn, thay vì trỏ tới http://tenmien-moi.vn rồi để tên miền mới tự chuẩn hoá thêm hai bước.
Quy tắc chuẩn hoá chung chạy một lần. Nếu giao thức, www, dấu gạch chéo được xử lý bằng ba quy tắc riêng, gộp thành một quy tắc tính sẵn địa chỉ chuẩn và chuyển một lần. Phần lớn máy chủ web và CDN cho phép viết điều kiện kết hợp như vậy.
Thứ tự đánh giá quan trọng. Ở .htaccess và nhiều cấu hình, quy tắc được đánh giá từ trên xuống, quy tắc khớp đầu tiên thắng. Đặt quy tắc cố định cụ thể lên trước quy tắc mẫu, và quy tắc chuẩn hoá chung lên đầu hoặc ở tầng ngoài.
Ví dụ một bảng trước và sau khi làm phẳng
Ví dụ giả định một site đã qua ba đợt thay đổi: đổi đường dẫn bài, đổi tên miền, gộp danh mục.
| Nguồn | Đích trước khi làm phẳng | Số bước cũ | Đích sau khi làm phẳng |
|---|---|---|---|
| tenmien-cu.vn/2019/05/huong-dan-a | tenmien-cu.vn/tin-tuc/huong-dan-a | 4 | https://tenmien-moi.vn/bai-viet/huong-dan-a |
| tenmien-cu.vn/tin-tuc/huong-dan-a | tenmien-moi.vn/tin-tuc/huong-dan-a | 3 | https://tenmien-moi.vn/bai-viet/huong-dan-a |
| tenmien-moi.vn/tin-tuc/huong-dan-a | tenmien-moi.vn/bai-viet/huong-dan-a | 2 | https://tenmien-moi.vn/bai-viet/huong-dan-a |
| tenmien-cu.vn/danh-muc/may-loc | tenmien-moi.vn/danh-muc/may-loc | 3 | https://tenmien-moi.vn/danh-muc/thiet-bi-loc |
| tenmien-moi.vn/danh-muc/may-loc | tenmien-moi.vn/danh-muc/thiet-bi-loc | 2 | https://tenmien-moi.vn/danh-muc/thiet-bi-loc |
Số bước cũ tính cả các bước chuẩn hoá giao thức ở tên miền mới. Sau khi làm phẳng, mọi dòng còn một bước. Lưu ý dòng thứ ba và dòng thứ năm vẫn giữ nguyên, chỉ đích được viết đầy đủ dạng chuẩn để không còn bước chuẩn hoá phía sau.
Cột số bước cũ là cột nên giữ lại trong bảng làm việc: nó cho biết dòng nào đang tốn nhiều nhất, và nếu thời gian có hạn thì làm phẳng các dòng có số bước cao và có nhiều lượt gọi trong nhật ký trước. Những dòng hai bước ít lượt gọi có thể để đợt sau.
Đo kết quả sau khi làm phẳng
Làm phẳng là việc tốn công, nên đo để biết công sức có đáng không và để phát hiện chỗ còn sót. Các phép đo đơn giản dưới đây dùng dữ liệu bạn đã có:
- Đếm số dòng mã 301 và 302 trong nhật ký truy cập một tuần trước và một tuần sau. Số lượt chuyển hướng tổng có thể không giảm nhiều, vì khách vẫn vào từ địa chỉ cũ, nhưng số lượt chuyển hướng trên mỗi lượt vào trang phải giảm rõ.
- Lọc nhật ký các yêu cầu mà địa chỉ giới thiệu là chính site của bạn và mã trạng thái là 3xx. Đây là liên kết nội bộ còn trỏ địa chỉ cũ; sau khi dọn, danh sách này nên gần như trống.
- Theo dõi báo cáo lỗi chuyển hướng trong công cụ quản trị của máy tìm kiếm trong vài tuần sau đó. Lỗi mới xuất hiện thường là quy tắc mẫu bắt nhầm một nhóm địa chỉ.
- Đo thời gian tới byte đầu tiên của vài địa chỉ cũ có nhiều lượt vào, trước và sau, trên mạng di động. Mức giảm cho thấy cái giá thật của các bước đã cắt.
- Chạy lại đoạn kiểm tự động theo lịch hằng tháng, để quy tắc mới thêm vào không âm thầm tạo lại chuỗi.
Áp dụng và kiểm lại từng dòng
Bảng đã làm phẳng cần được đưa trở lại các tầng một cách có kiểm soát:
- Quyết định mỗi nhóm quy tắc nằm ở tầng nào sau khi dọn. Lý tưởng là quy tắc chuẩn hoá ở tầng ngoài cùng, bảng cố định ở một nơi duy nhất (máy chủ web với bảng ánh xạ, hoặc plugin), quy tắc của tên miền cũ ở máy chủ hay CDN phục vụ tên miền cũ.
- Thử trên môi trường thử nghiệm trước nếu có. Nếu không, áp từng nhóm nhỏ trên site thật vào giờ ít người dùng, dùng mã 302 trong lúc kiểm rồi mới đổi sang 301.
- Viết một đoạn kiểm tự động đọc bảng, với mỗi nguồn gọi curl không đi theo chuyển hướng, so Location trả về với đích cuối mong đợi, rồi gọi đích cuối để chắc nó trả 200.
- Sửa những dòng lệch, chạy lại tới khi toàn bộ khớp.
- Đổi mã sang 301 cho các dòng đã chắc chắn, xoá bộ nhớ đệm CDN, chạy kiểm lần cuối.
- Lưu bảng đã làm phẳng vào kho mã hoặc tài liệu, kèm ngày. Lần đổi cấu trúc tới, bắt đầu từ bảng này thay vì thêm quy tắc mới nối đuôi.
Bước cuối là thói quen quan trọng nhất. Chuỗi hình thành vì mỗi đợt thay đổi chỉ thêm quy tắc mới mà không nhìn lại bảng cũ. Nếu mỗi đợt bắt đầu bằng việc cập nhật đích của các quy tắc đang có, chuỗi không bao giờ dài quá một bước.
Những dòng không nên làm phẳng một cách máy móc
Có vài trường hợp đích cuối tính ra không phải đích nên dùng. Trường hợp thứ nhất là chuỗi kết thúc ở trang chủ hoặc một trang danh mục chung vì nội dung gốc đã bị xoá. Làm phẳng vẫn đúng về kỹ thuật, nhưng đây là dịp để hỏi liệu địa chỉ cũ đó có nên trả 410 hoặc 404 thay vì dồn về trang không liên quan. Máy tìm kiếm thường coi việc dồn nhiều trang cũ về trang chủ là lỗi 404 mềm.
Trường hợp thứ hai là chuỗi đi qua một địa chỉ ngoài site, ví dụ một liên kết rút gọn hay một trang đối tác. Bạn không kiểm soát đích ngoài, nên không nên ghi cứng đích cuối mà chỉ trỏ tới bước đầu tiên ra ngoài site. Trường hợp thứ ba là chuyển hướng có điều kiện theo thiết bị, ngôn ngữ hay đăng nhập: chúng không có một đích cố định nên phải giữ ở dạng quy tắc, chỉ bảo đảm mỗi nhánh tới đích trong một bước.
Câu hỏi thường gặp
Làm phẳng chuyển hướng có làm mất tín hiệu SEO không?
Không. Bạn chỉ rút ngắn đường đi từ địa chỉ cũ tới cùng một đích cuối, nội dung đích không đổi. Điều cần tránh là đổi đích sang một trang khác nội dung, hoặc xoá quy tắc cũ khiến địa chỉ cũ thành 404.
Bảng có hàng chục nghìn dòng thì đặt ở đâu cho nhanh?
Danh sách quy tắc dài trong .htaccess làm chậm mọi yêu cầu vì phải đọc lại mỗi lần. Với nginx có thể dùng khối map nạp từ tệp riêng; với ứng dụng có thể tra bảng trong cơ sở dữ liệu có chỉ mục. Kiểm tài liệu máy chủ bạn dùng.
Có nên xoá các quy tắc cũ sau một thời gian không?
Chỉ xoá khi nhật ký cho thấy địa chỉ cũ không còn lượt gọi nào trong thời gian dài và không có liên kết ngoài trỏ về. Khuyến nghị phổ biến là giữ chuyển hướng ít nhất một năm, nhiều site giữ vĩnh viễn vì chi phí giữ rất thấp.
Làm sao phát hiện vòng lặp đang nằm sẵn trong bảng?
Khi đi theo chuỗi từ mỗi nguồn, ghi lại các địa chỉ đã qua; gặp lại một địa chỉ cũ là có vòng. Đoạn mã kiểm nên đặt giới hạn số bước để không chạy mãi. Nhóm có vòng cần người hiểu nội dung chọn đích đúng.
Tên miền cũ hết hạn thì các chuyển hướng có còn tác dụng không?
Không. Khi tên miền cũ không còn được gia hạn, mọi chuyển hướng trên đó mất theo, liên kết ngoài trỏ về tên cũ trở thành lỗi. Nên gia hạn tên miền cũ dài hạn chừng nào nó còn mang lượt vào.