Vòng lặp ở trang đăng nhập xảy ra khi máy chủ nhận mật khẩu đúng, tạo phiên, chuyển người dùng sang trang cần đăng nhập, nhưng ở yêu cầu tiếp theo lại không nhận ra phiên đó và đẩy họ về trang đăng nhập. Người dùng thấy như bấm nút đăng nhập mà không có gì xảy ra, hoặc trang nhấp nháy rồi quay lại ô mật khẩu. Đôi khi trình duyệt còn báo lỗi quá nhiều lần chuyển hướng.
Gốc rễ gần như luôn là cookie phiên không được gửi lại hoặc phiên không được lưu ở máy chủ. Bài này đi qua các nguyên nhân theo thứ tự hay gặp: cookie đặt cho tên miền khác với tên miền đang dùng, cờ Secure trên kết nối http, thuộc tính SameSite, bộ nhớ đệm lưu nhầm trang có cookie, và thư mục lưu phiên trên máy chủ bị đầy hoặc sai quyền. Mỗi nguyên nhân kèm cách kiểm bằng công cụ nhà phát triển của trình duyệt.
Cơ chế đăng nhập và chỗ có thể đứt
Một lần đăng nhập thành công gồm bốn bước. Trình duyệt gửi biểu mẫu tên và mật khẩu. Máy chủ kiểm đúng, tạo một phiên, lưu dữ liệu phiên ở đâu đó (tệp, cơ sở dữ liệu, bộ nhớ đệm), rồi trả về phản hồi chuyển hướng kèm tiêu đề Set-Cookie chứa mã phiên. Trình duyệt lưu cookie, đi theo chuyển hướng, gửi kèm cookie trong yêu cầu mới. Máy chủ đọc mã phiên, tìm dữ liệu phiên, xác nhận người dùng đã đăng nhập, trả trang.
Vòng lặp xảy ra khi bước ba hoặc bước bốn đứt. Bước ba đứt khi trình duyệt từ chối lưu cookie hoặc lưu nhưng không gửi cho địa chỉ tiếp theo. Bước bốn đứt khi cookie có tới máy chủ nhưng máy chủ không tìm thấy dữ liệu phiên tương ứng. Trong cả hai trường hợp, trang cần đăng nhập thấy người dùng là khách, và làm đúng việc của nó: chuyển về trang đăng nhập.
Điều này giải thích vì sao đổi mật khẩu hay tạo tài khoản mới không giúp gì. Mật khẩu đã được chấp nhận; cái hỏng là sợi dây giữ trạng thái đăng nhập giữa hai yêu cầu.
Kiểm cookie bằng công cụ nhà phát triển
Mở công cụ nhà phát triển (F12) trước khi bấm đăng nhập, rồi làm theo thứ tự:
- Chọn thẻ Mạng, bật giữ nhật ký khi chuyển trang, rồi đăng nhập.
- Bấm vào yêu cầu gửi biểu mẫu (thường là phương thức POST tới trang đăng nhập). Ở phần tiêu đề phản hồi, tìm Set-Cookie. Ghi lại tên cookie phiên và các thuộc tính đi kèm: Domain, Path, Secure, SameSite, HttpOnly, Expires.
- Nếu tên cookie có dấu cảnh báo, di chuột vào để xem lý do trình duyệt chặn. Các trình duyệt hiện đại ghi rõ lý do như thuộc tính Secure trên kết nối không an toàn, hoặc tên miền không khớp.
- Bấm vào yêu cầu tiếp theo, tức trang mà chuyển hướng dẫn tới. Ở phần tiêu đề yêu cầu, xem dòng Cookie có chứa cookie phiên vừa nhận không. Không có thì lỗi ở bước ba.
- Nếu cookie có gửi đi mà vẫn bị đẩy về, so mã phiên trong cookie này với mã trong Set-Cookie. Nếu máy chủ trả về một Set-Cookie mới với mã khác, nghĩa là máy chủ không tìm thấy phiên cũ và tạo phiên mới: lỗi ở bước bốn, phía máy chủ.
Thẻ Ứng dụng (hoặc Lưu trữ) trong công cụ nhà phát triển liệt kê cookie đang lưu theo từng tên miền. Đây là nơi nhìn nhanh xem cookie phiên đang gắn với vidu.vn hay www.vidu.vn.
Các nguyên nhân và dấu hiệu
Mỗi nguyên nhân để lại dấu vết khác nhau trong bước kiểm trên. Bảng dưới ghép dấu hiệu với nơi cần sửa.
| Nguyên nhân | Dấu hiệu | Cách sửa |
|---|---|---|
| Đăng nhập ở www.vidu.vn, cookie đặt cho vidu.vn hoặc ngược lại, rồi chuyển hướng sang tên kia | Cookie có trong Set-Cookie nhưng không có trong yêu cầu tiếp theo; tên miền ở hai yêu cầu khác nhau | Thống nhất một dạng tên miền; chuyển hướng www trước khi tới trang đăng nhập |
| Cookie có cờ Secure nhưng trang đang chạy http | Trình duyệt cảnh báo chặn cookie vì kết nối không an toàn | Ép https cho toàn site, hoặc sửa cấu hình để máy chủ biết người dùng đang dùng https |
| SameSite chặn cookie trong luồng đăng nhập qua bên thứ ba | Chỉ lỗi khi đăng nhập bằng tài khoản ngoài hoặc trong khung nhúng | Đặt thuộc tính SameSite phù hợp kèm Secure, kiểm tài liệu của thư viện đăng nhập |
| Bộ nhớ đệm lưu trang đăng nhập hoặc trang chuyển hướng | Mọi người nhận cùng một Set-Cookie hoặc không nhận Set-Cookie nào | Loại trang đăng nhập, trang quản trị khỏi bộ nhớ đệm của CDN và plugin |
| Thư mục lưu phiên đầy, sai quyền, hoặc bị dọn quá sớm | Mỗi yêu cầu đều nhận Set-Cookie mới với mã phiên khác | Kiểm dung lượng đĩa, quyền ghi và cấu hình lưu phiên ở máy chủ |
| Nhiều máy chủ sau bộ cân bằng tải, mỗi máy lưu phiên riêng | Đăng nhập lúc được lúc không, ngẫu nhiên | Dùng nơi lưu phiên chung hoặc bật gắn phiên theo máy chủ |
Hai dòng đầu chiếm phần lớn trường hợp trên site nhỏ. Chúng cũng liên quan trực tiếp tới cấu hình chuyển hướng: nếu quy tắc chuẩn hoá www hay https chạy sau trang đăng nhập thay vì trước, cookie được đặt cho dạng chưa chuẩn rồi bị bỏ lại khi người dùng bị chuyển sang dạng chuẩn.
Phía máy chủ: khi phiên không được lưu
Đĩa đầy là nguyên nhân thầm lặng. Với PHP lưu phiên dạng tệp, khi phân vùng chứa thư mục phiên hết chỗ, hàm ghi phiên thất bại mà nhiều ứng dụng không báo lỗi ra màn hình. Người dùng chỉ thấy đăng nhập không ăn. Kiểm dung lượng đĩa và nhật ký lỗi PHP trước tiên khi lỗi xuất hiện đột ngột với mọi người.
Quyền ghi sai sau khi chuyển hosting. Thư mục lưu phiên phải ghi được bởi tài khoản chạy PHP. Sau khi chuyển máy chủ hay đổi cấu hình, đường dẫn lưu phiên có thể trỏ tới thư mục không tồn tại hoặc thuộc tài khoản khác.
Thư mục tạm dùng chung. Trên máy chủ nhiều người dùng, nếu nhiều site lưu phiên chung một thư mục tạm, cơ chế dọn phiên cũ của site này có thể xoá phiên của site kia theo thời hạn ngắn hơn. Mỗi site nên có thư mục phiên riêng.
Ứng dụng tự huỷ phiên vì thay đổi địa chỉ IP hay chuỗi nhận dạng trình duyệt. Một số ứng dụng gắn phiên với địa chỉ IP để chống chiếm phiên. Người dùng di động đổi IP liên tục, hoặc site sau CDN mà ứng dụng chỉ thấy IP của CDN thay đổi, sẽ bị huỷ phiên liên tục. Kiểm tuỳ chọn này nếu lỗi chỉ xảy ra trên điện thoại.
Phòng trước khi xảy ra
Phần lớn vòng lặp đăng nhập có thể chặn từ lúc cấu hình. Danh sách dưới đây đáng đưa vào bảng kiểm mỗi lần dựng site hoặc đổi hạ tầng:
- Chuẩn hoá giao thức và www ở tầng ngoài cùng, trước khi yêu cầu chạm tới bất kỳ trang nào đặt cookie.
- Đặt cookie phiên không ghi thuộc tính Domain nếu chỉ dùng một tên máy chủ; chỉ ghi Domain khi thật sự cần chia sẻ cookie giữa các tên miền phụ.
- Toàn site chạy https để cookie mang cờ Secure luôn được gửi.
- Loại trang đăng nhập, trang quản trị, giỏ hàng, thanh toán khỏi mọi tầng bộ nhớ đệm.
- Theo dõi dung lượng đĩa của phân vùng chứa phiên và đặt cảnh báo khi gần đầy.
- Khi chạy nhiều máy chủ ứng dụng, dùng nơi lưu phiên chung ngay từ đầu.
- Sau mỗi lần đổi cấu hình chuyển hướng, thử đăng nhập bằng cửa sổ ẩn danh và từ cả http lẫn dạng tên miền không chuẩn.
Tham số quay về trang trước cũng có thể tạo vòng
Phần lớn hệ thống đăng nhập ghi nhớ trang người dùng định vào bằng một tham số trên địa chỉ, ví dụ trang /dang-nhap?quay-ve=/tai-khoan, để đăng nhập xong đưa họ về đúng chỗ. Tham số này là một nguồn vòng lặp ít ai nghĩ tới. Nếu nó trỏ về chính trang đăng nhập, người dùng đăng nhập xong lại được đưa tới trang đăng nhập; nếu ứng dụng thấy đã đăng nhập thì chuyển đi, thấy tham số thì chuyển về, và vòng hình thành ngay cả khi phiên hoàn toàn khoẻ.
Trường hợp khác: tham số trỏ tới một trang yêu cầu quyền cao hơn quyền của tài khoản, chẳng hạn trang quản trị với tài khoản khách hàng. Trang đó thấy người dùng không đủ quyền, đẩy về trang đăng nhập kèm tham số quay về chính nó, và người dùng đăng nhập lại cũng vô ích. Ứng dụng nên phân biệt hai tình huống chưa đăng nhập và đã đăng nhập nhưng không đủ quyền; tình huống sau phải trả trang báo không có quyền, không phải chuyển về trang đăng nhập.
Khi xử lý tham số này, ứng dụng cũng phải chỉ chấp nhận đường dẫn trong chính site, bỏ qua mọi giá trị trỏ ra tên miền khác. Không kiểm điều này là để hở lỗ chuyển hướng mở, một lỗi bảo mật mà kẻ xấu lợi dụng để mượn tên miền của bạn làm bước đệm. Kiểm tra đơn giản nhất: giá trị phải bắt đầu bằng một dấu gạch chéo đơn và không chứa tên miền.
Khi vòng lặp chỉ xảy ra với một số người
Nếu đa số người dùng đăng nhập bình thường mà một số người bị kẹt, nghi đầu tiên là phía trình duyệt của họ: chế độ chặn cookie bên thứ ba quá chặt áp lên cả cookie của chính site trong một số cấu hình, tiện ích chặn quảng cáo hay tiện ích bảo mật xoá cookie ngay sau khi nhận, hoặc đồng hồ máy tính sai lệch nhiều khiến cookie có hạn ngắn bị coi là đã hết hạn ngay khi nhận.
Hỏi người dùng thử cửa sổ ẩn danh không có tiện ích, và thử trình duyệt khác. Nếu hết lỗi, hướng dẫn họ xoá cookie của riêng tên miền đó và kiểm tiện ích. Về phía site, cân nhắc đặt thời hạn cookie phiên đủ dài để lệch đồng hồ vài phút không gây lỗi, và hiện thông báo rõ khi trình duyệt không lưu được cookie, thay vì im lặng đẩy người dùng về trang đăng nhập.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao đăng nhập được trên máy tính nhưng không được trên điện thoại?
Có thể ứng dụng gắn phiên với địa chỉ IP và mạng di động đổi IP thường xuyên, hoặc trình duyệt điện thoại có chế độ chống theo dõi chặt hơn. Kiểm tuỳ chọn khoá phiên theo IP và thử trình duyệt khác trên cùng điện thoại.
Xoá cookie có làm mất tài khoản không?
Không. Xoá cookie chỉ đăng xuất bạn khỏi site đó và xoá các tuỳ chọn tạm như ngôn ngữ hay giỏ hàng chưa đặt. Tài khoản và dữ liệu nằm trên máy chủ, đăng nhập lại là có.
Trang quản trị WordPress đẩy về wp-login.php liên tục thì kiểm gì đầu tiên?
Kiểm hai địa chỉ WordPress và địa chỉ trang có cùng dạng tên miền và giao thức với địa chỉ bạn đang mở không, rồi kiểm cookie đăng nhập có bị chặn vì cờ Secure trên kết nối http. Sau đó mới tới plugin bảo mật và bộ nhớ đệm.
Có nên đặt thuộc tính Domain cho cookie là tên miền gốc không?
Chỉ khi bạn cần dùng chung phiên giữa nhiều tên miền phụ. Ghi Domain làm cookie được gửi tới mọi tên miền phụ, kể cả những nơi không cần, và tăng bề mặt rủi ro. Một tên máy chủ thì để trống thuộc tính này.
Lỗi đăng nhập xuất hiện sau khi bật CDN thì do đâu?
Thường do CDN lưu bộ nhớ đệm trang có Set-Cookie, hoặc do máy chủ không biết người dùng đang dùng https nên đặt cookie không đúng. Loại trang đăng nhập khỏi bộ nhớ đệm và kiểm chế độ mã hoá giữa CDN và máy chủ gốc.