curl và trình duyệt cho bạn biết máy chủ trả gì; Google Search Console cho bạn biết Google đã thấy gì và hiểu ra sao. Ba chỗ cần xem khi kiểm chuyển hướng là công cụ kiểm tra URL (cho từng địa chỉ cụ thể), báo cáo lập chỉ mục trang (các nhóm "trang có lệnh chuyển hướng" và "lỗi chuyển hướng") và báo cáo thống kê thu thập dữ liệu (tỉ lệ phản hồi 301, 302 Googlebot gặp). Kết hợp ba chỗ này với kiểm thủ công cho bạn bức tranh đầy đủ từ hai phía.
Search Console là công cụ miễn phí của Google dành cho chủ site đã xác minh quyền sở hữu. Giao diện và tên mục thay đổi theo thời gian, tên mục trong bài theo bản tiếng Việt tại thời điểm viết; bạn đối chiếu với giao diện hiện hành và tài liệu trợ giúp của Google. Bài không bàn chiến lược SEO quanh chuyển hướng, chỉ tập trung vào việc đọc dữ liệu để kiểm.
Chọn đúng loại thuộc tính để thấy mọi biến thể
Search Console có hai loại thuộc tính. Thuộc tính miền bao trùm mọi giao thức và mọi tên miền phụ của một tên miền: http và https, có và không có www, cửa hàng, blog. Thuộc tính tiền tố URL chỉ bao một địa chỉ gốc cụ thể, chẳng hạn chỉ https://vidu.vn/. Thuộc tính miền cần xác minh qua bản ghi DNS, thuộc tính tiền tố URL có thêm vài cách xác minh khác.
Khi kiểm chuyển hướng, thuộc tính miền là lựa chọn tốt hơn, vì các biến thể không chuẩn vốn là nơi phát sinh chuyển hướng. Với thuộc tính tiền tố URL chỉ cho https không www, bạn không thấy Google gặp gì khi thu thập dữ liệu ở http có www. Nhiều site lâu năm chỉ khai báo một thuộc tính tiền tố từ thời chưa có thuộc tính miền; thêm thuộc tính miền không làm mất dữ liệu cũ.
Nếu đang đổi tên miền, bạn cần thuộc tính cho cả tên miền cũ lẫn tên miền mới. Dữ liệu của tên miền cũ cho biết Google đã thu thập lại các địa chỉ cũ và thấy chuyển hướng hay chưa; dữ liệu của tên miền mới cho biết các trang đích đã được lập chỉ mục hay chưa. Công cụ thay đổi địa chỉ dùng cho việc đổi tên miền là một chủ đề riêng, chỉ cần nhớ nó yêu cầu chuyển hướng đã chạy đúng từ trước.
Kiểm một địa chỉ cụ thể bằng công cụ kiểm tra URL
Công cụ kiểm tra URL nằm ở ô tìm kiếm trên cùng của Search Console. Trình tự kiểm một địa chỉ cũ đã được chuyển hướng:
- Dán địa chỉ cũ đầy đủ vào ô kiểm tra, đúng giao thức và đúng dạng www như khách và liên kết ngoài hay dùng.
- Đọc kết quả từ chỉ mục: Google cho biết địa chỉ này có trong chỉ mục không và vì sao. Với địa chỉ đã chuyển hướng đúng, kết quả thường ghi địa chỉ không được lập chỉ mục vì là trang có lệnh chuyển hướng; đây là trạng thái mong đợi, không phải lỗi.
- Mở phần chi tiết để xem lần thu thập dữ liệu gần nhất diễn ra khi nào. Nếu ngày thu thập trước ngày bạn đặt chuyển hướng, kết quả đang phản ánh trạng thái cũ.
- Bấm kiểm tra URL đang hoạt động để Google gửi yêu cầu ngay lúc đó. Kết quả này cho biết Google thấy gì ở thời điểm hiện tại, không phụ thuộc vào lần thu thập cũ.
- Dán tiếp địa chỉ đích vào ô kiểm tra. Đích phải được lập chỉ mục hoặc có thể lập chỉ mục, và phần trang chuẩn do Google chọn nên trùng với chính địa chỉ đích.
- Nếu đích chưa được lập chỉ mục mà bạn cần gấp, dùng chức năng yêu cầu lập chỉ mục cho địa chỉ đích, không cho địa chỉ cũ.
Công cụ này kiểm từng địa chỉ một và có giới hạn số lần mỗi ngày, nên dùng cho các trang quan trọng hoặc trang đang có vấn đề. Kiểm hàng loạt vẫn là việc của vòng lặp curl; Search Console là nơi xác nhận Google nhìn cùng một kết quả.
Đọc các nhóm liên quan trong báo cáo lập chỉ mục trang
Báo cáo lập chỉ mục trang chia các địa chỉ chưa được lập chỉ mục theo lý do. Ba nhóm liên quan trực tiếp đến chuyển hướng:
| Nhóm | Ý nghĩa | Khi nào cần lo | Việc nên làm |
|---|---|---|---|
| Trang có lệnh chuyển hướng | Google thấy địa chỉ chuyển hướng nên không lập chỉ mục chính nó | Khi trong nhóm có địa chỉ lẽ ra phải là trang chuẩn | Mở danh sách mẫu, kiểm từng địa chỉ bằng curl |
| Lỗi chuyển hướng | Chuỗi quá dài, vòng lặp, địa chỉ quá dài hoặc có địa chỉ hỏng trong chuỗi | Luôn cần xem | Lần chuỗi từng bước, rút về một bước, sửa rồi xác thực bản sửa lỗi |
| Trang thay thế có thẻ chính tắc thích hợp | Trang trỏ canonical về địa chỉ khác | Khi lẽ ra nên dùng chuyển hướng thay vì canonical | Xem lại quyết định chuyển hướng hay canonical |
Nhóm trang có lệnh chuyển hướng tăng sau khi đổi tên miền hay đổi cấu trúc đường dẫn là bình thường, thậm chí là dấu hiệu tốt: Google đã thu thập lại các địa chỉ cũ và thấy chuyển hướng. Điều cần soi là trong danh sách mẫu có lẫn địa chỉ chuẩn của site không. Nếu có, nghĩa là trang chuẩn của bạn đang chuyển hướng đi đâu đó, thường do sơ đồ trang hoặc liên kết nội bộ dùng dạng địa chỉ không chuẩn.
Theo tài liệu của Google tại thời điểm viết, Googlebot đi theo một số bước chuyển hướng có giới hạn, khoảng mười bước, rồi dừng và ghi lỗi. Chuỗi ngắn hơn thế vẫn có thể gây chậm và lãng phí lượt thu thập, nên khuyến nghị phổ biến vẫn là một bước.
Khi mở danh sách mẫu của từng nhóm, xuất ra bảng tính rồi đưa thẳng vào vòng lặp kiểm bằng curl. Như vậy bạn biết ngay địa chỉ nào Google báo lỗi mà máy chủ hiện đã trả đúng (chỉ cần chờ Google thu thập lại), địa chỉ nào vẫn còn lỗi thật cần sửa.
Thống kê thu thập dữ liệu: nhìn tỉ lệ chuyển hướng theo thời gian
Tìm báo cáo ở đâu. Báo cáo thống kê thu thập dữ liệu nằm trong phần cài đặt của thuộc tính, ít người để ý. Báo cáo cho thấy số yêu cầu Googlebot gửi tới site mỗi ngày, chia theo mã phản hồi, loại tệp, mục đích thu thập và loại Googlebot.
Đọc phần chia theo phản hồi. Phần này cho biết tỉ lệ yêu cầu nhận 200, 301, 302, 404 và các mã khác. Một tỉ lệ 301 cao kéo dài nhiều tháng sau khi đổi tên miền có thể chỉ ra rằng liên kết nội bộ, sơ đồ trang hoặc liên kết ngoài quan trọng vẫn trỏ về địa chỉ cũ, khiến Googlebot tốn lượt đi qua chuyển hướng.
Bấm vào từng loại phản hồi. Mỗi loại phản hồi mở ra danh sách địa chỉ mẫu kèm thời điểm thu thập. Danh sách các địa chỉ nhận 302 đặc biệt đáng xem: chuyển hướng tạm thời ở chỗ lẽ ra là vĩnh viễn thường là lỗi cấu hình mặc định của một plugin hay một quy tắc ở CDN.
So trước và sau khi sửa. Báo cáo giữ dữ liệu vài tháng gần nhất, nên bạn so được tỉ lệ 301 và 302 trước và sau một lần sửa cấu hình. Đường biểu diễn giảm dần sau khi sửa liên kết nội bộ là bằng chứng việc sửa có tác dụng.
Kiểm sơ đồ trang và liên kết nội bộ từ dữ liệu Search Console
Hai nguồn hay khiến Googlebot đi vào chuyển hướng không cần thiết là sơ đồ trang và liên kết nội bộ. Những việc bạn làm được với dữ liệu sẵn có:
- Mở báo cáo sơ đồ trang, xem số địa chỉ đã gửi và số địa chỉ được phát hiện. Lọc báo cáo lập chỉ mục trang theo đúng sơ đồ trang đó để xem có địa chỉ nào trong sơ đồ trang rơi vào nhóm trang có lệnh chuyển hướng không.
- Mỗi địa chỉ trong sơ đồ trang mà Google báo là trang có lệnh chuyển hướng là một địa chỉ cần thay bằng đích trong sơ đồ trang.
- Dùng báo cáo liên kết để xem các trang nội bộ được liên kết nhiều nhất. Nếu trong đó có địa chỉ dạng cũ, tìm và sửa liên kết nội bộ trỏ tới chúng.
- Với liên kết ngoài trỏ về địa chỉ cũ, báo cáo liên kết cho biết trang nào được liên kết nhiều. Đảm bảo các địa chỉ cũ đó có chuyển hướng một bước tới đích phù hợp, không dồn về trang chủ.
- Sau khi sửa, gửi lại sơ đồ trang trong báo cáo sơ đồ trang để Google đọc lại sớm hơn.
Những việc này không thay thế vòng lặp kiểm sơ đồ trang bằng curl, nhưng cho bạn biết Google đã thực sự gặp vấn đề ở đâu, giúp xếp thứ tự ưu tiên sửa.
Xác thực bản sửa lỗi và kiên nhẫn với độ trễ dữ liệu
Sau khi sửa các địa chỉ trong nhóm lỗi chuyển hướng, bấm nút xác thực bản sửa lỗi trong trang chi tiết của nhóm đó. Google sẽ thu thập lại các địa chỉ trong nhóm theo lịch riêng và cập nhật trạng thái dần dần. Quá trình này thường mất nhiều ngày đến vài tuần tuỳ quy mô site; trong thời gian đó, trạng thái hiện là đang xác thực.
Dữ liệu trong các báo cáo luôn trễ so với thực tế vài ngày. Một lỗi bạn vừa sửa sáng nay vẫn có thể hiện trong báo cáo đến tuần sau. Đừng sửa thêm quy tắc chỉ vì báo cáo chưa đổi; hãy dùng công cụ kiểm tra URL với chức năng kiểm tra URL đang hoạt động để xác nhận Google thấy kết quả mới ngay lúc này, và dùng curl để xác nhận máy chủ trả đúng.
Cuối cùng, Search Console chỉ phản ánh góc nhìn của Googlebot. Nó không cho biết khách dùng điện thoại trong ứng dụng nhắn tin gặp gì, không cho biết trình duyệt của khách đang nhớ chuyển hướng cũ, không thấy những trang Google chưa từng thu thập. Dùng nó như một trong nhiều nguồn kiểm, cùng với curl, tab Network và nhật ký truy cập máy chủ, mỗi nguồn trả lời một câu hỏi khác nhau.
Câu hỏi thường gặp
Nhóm trang có lệnh chuyển hướng trong báo cáo lập chỉ mục có phải là lỗi không?
Không. Đó là nhóm thông tin, cho biết Google đã thấy các địa chỉ đó chuyển hướng và vì vậy không lập chỉ mục chính chúng. Sau khi đổi tên miền hay cấu trúc đường dẫn, nhóm này tăng là bình thường. Chỉ cần lo khi trong đó có địa chỉ lẽ ra là trang chuẩn.
Có cần yêu cầu lập chỉ mục cho địa chỉ cũ sau khi đặt chuyển hướng không?
Không cần. Địa chỉ cũ sẽ không được lập chỉ mục vì nó chuyển hướng. Nếu muốn Google sớm biết trang mới, yêu cầu lập chỉ mục cho địa chỉ đích và đưa địa chỉ đích vào sơ đồ trang. Google sẽ tự gặp lại địa chỉ cũ khi thu thập theo lịch.
Vì sao công cụ kiểm tra URL báo khác với kết quả curl?
Phần kết quả từ chỉ mục phản ánh lần thu thập cũ, có thể trước khi bạn sửa. Dùng chức năng kiểm tra URL đang hoạt động để so cùng thời điểm. Nếu vẫn khác, kiểm xem máy chủ hoặc CDN có xử lý Googlebot khác với khách thường không, chẳng hạn theo User-Agent hay theo vùng.
Thuộc tính tiền tố URL có đủ để kiểm chuyển hướng không?
Đủ cho địa chỉ chuẩn, không đủ cho các biến thể. Chuyển hướng phát sinh chủ yếu ở biến thể không chuẩn như http hay www, nên thuộc tính miền cho bức tranh đầy đủ hơn. Thêm thuộc tính miền bằng cách xác minh bản ghi DNS, dữ liệu thuộc tính cũ vẫn giữ nguyên.
Xác thực bản sửa lỗi mất bao lâu?
Tuỳ quy mô site và tần suất Google thu thập, thường từ vài ngày đến vài tuần. Trong lúc chờ, đừng thêm hay đổi quy tắc chỉ vì trạng thái chưa cập nhật. Kiểm từng địa chỉ quan trọng bằng chức năng kiểm tra URL đang hoạt động để chắc bản sửa đã đúng.
Search Console có thay được kiểm thủ công bằng curl không?
Không. Search Console cho biết Google đã thấy gì, có độ trễ và chỉ từ góc nhìn của Googlebot. curl cho biết máy chủ trả gì ngay lúc này. Hai nguồn bổ sung nhau: curl để kiểm và sửa nhanh, Search Console để xác nhận tác động lên việc lập chỉ mục.