ChuyenHuong.comChuyển Hướng
Gom nhiều tên miền về một thương hiệu

Tên miền tiếng Việt có dấu chuyển hướng về tên không dấu: punycode và bẫy dấu thanh

Cách cho tên miền tiếng Việt có dấu chuyển hướng về tên không dấu: dạng punycode trong cấu hình và chứng chỉ, bẫy hoà và hòa, nơi tên có dấu không dùng được.

Close view of Vietnamese hands typing on a laptop keyboard beside a cup of tea in a Lam Dong home office, laptop screen blank, misty morning light

Tên miền tiếng Việt có dấu, như thươnghiệu.vn (tên giả định), trên máy chủ và trong chứng chỉ phải được viết ở dạng punycode bắt đầu bằng xn--, và cách dùng phổ biến nhất là cho nó chuyển hướng 301 về tên không dấu làm địa chỉ chính. Trình duyệt tự đổi chữ có dấu khách gõ sang punycode trước khi gửi yêu cầu, nên máy chủ chỉ bao giờ thấy dạng xn--.

Bài này dành cho người đã giữ hoặc định giữ một vài tên có dấu cho thương hiệu và cần cấu hình chúng. Khái niệm tên miền quốc tế hoá và câu hỏi có nên đăng ký đã có ở các trang chuyên về tên miền; ở đây đi vào kỹ thuật: cách lấy dạng punycode, cấu hình nginx và Apache, chứng chỉ, bẫy kiểu bỏ dấu cũ và mới khiến hai cách viết là hai tên khác nhau, và những chỗ tên có dấu không nên dùng.

Tên có dấu đi qua mạng như thế nào

Hệ thống tên miền chỉ hiểu một bộ ký tự hẹp: chữ Latinh không dấu, chữ số và dấu gạch ngang. Để chứa được chữ có dấu, chuẩn tên miền quốc tế hoá quy định một cách mã hoá gọi là punycode. Mỗi nhãn có dấu được đổi thành một chuỗi chỉ gồm ký tự cho phép, gắn tiền tố xn-- ở đầu. Ví dụ, nhãn thươnghiệu được mã hoá thành xn--thnghiu-e5b8ky153a. Phần chữ không dấu giữ nguyên ở đầu, phần sau dấu gạch cuối cùng mã hoá vị trí và giá trị các ký tự có dấu.

Khi khách gõ thươnghiệu.vn vào thanh địa chỉ, trình duyệt chuẩn hoá chuỗi, đổi sang dạng punycode rồi mới tra DNS và gửi yêu cầu. Máy chủ nhận được tiêu đề Host là dạng xn--. Thanh địa chỉ có thể hiện chữ có dấu hoặc hiện dạng xn--, tuỳ chính sách của trình duyệt; các trình duyệt lớn có quy tắc riêng để hiện dạng xn-- khi tên có dấu hiệu giả mạo, như trộn ký tự của nhiều bảng chữ cái.

Hệ quả cho người cấu hình rất đơn giản: ở mọi nơi máy móc đọc, như bản ghi DNS, cấu hình máy chủ, chứng chỉ, nhật ký, tên có dấu xuất hiện ở dạng xn--. Bạn chỉ thấy chữ có dấu ở giao diện nhà đăng ký và trên thanh địa chỉ.

Lấy dạng punycode cho chính xác

Đừng tự gõ dạng xn--, vì sai một ký tự là thành một tên khác hoàn toàn. Các cách lấy đáng tin:

  • Giao diện quản lý của nhà đăng ký thường hiện cả hai dạng sau khi bạn đăng ký; chép dạng xn-- từ đó.
  • Trên Linux, công cụ dòng lệnh idn2 thươnghiệu.vn (trong gói libidn2) in ra dạng punycode theo chuẩn hiện hành.
  • Trong Python, có thể dùng thư viện idna theo chuẩn mới; bộ mã hoá idna có sẵn trong thư viện chuẩn theo chuẩn cũ hơn, với chữ Việt thông thường thường cho kết quả giống nhau nhưng nên đối chiếu.
  • Kiểm ngược: tra DNS dạng xn-- bằng dig xn--thnghiu-e5b8ky153a.vn xem có trả bản ghi bạn đã đặt không.
  • Ghi cả hai dạng cạnh nhau trong sổ tên miền, để người sau đọc nhật ký thấy dạng xn-- là biết ngay đó là tên nào.

Việc ghi cả hai dạng vào sổ nghe thừa nhưng rất có ích. Người không biết sẽ nhìn một dòng xn--hobnh-sqa9f trong nhật ký và nghĩ đó là tên lạ ai đó trỏ vào máy chủ, trong khi nó chính là tên có dấu của công ty.

Bẫy dấu thanh: hai cách viết là hai tên miền

Tiếng Việt có hai thói quen đặt dấu thanh trên một số vần, kiểu cũ và kiểu mới, như hoà và hòa, thuỷ và thủy. Với người đọc, đó là một chữ. Với hệ thống tên miền, đó là hai chuỗi khác nhau nên ra hai tên khác nhau.

Cách viếtDạng punycodeGhi chú
hoàbìnhxn--hobnh-sqa9fDấu huyền đặt trên chữ a, kiểu cũ
hòabìnhxn--habnh-vsa3bDấu huyền đặt trên chữ o, kiểu mới
hoabinhhoabinhKhông dấu, không cần mã hoá

Hai dòng đầu là hai tên miền riêng biệt, có thể do hai người khác nhau đăng ký. Bộ gõ trên máy tính và điện thoại của khách có tuỳ chọn đặt dấu kiểu cũ hoặc kiểu mới, nên cùng gõ một tên, khách này ra tên này, khách kia ra tên kia. Nếu thương hiệu có vần như vậy và bạn quyết giữ tên có dấu, hãy giữ cả hai cách viết và cho cả hai chuyển hướng về tên không dấu.

Chuyện chuẩn hoá Unicode thì nhẹ nhàng hơn: cùng một chữ có dấu có thể được lưu ở dạng dựng sẵn hoặc dạng tổ hợp gồm chữ gốc cộng dấu rời. Trình duyệt chuẩn hoá về một dạng trước khi mã hoá, nên khác biệt này thường không sinh ra tên khác. Khác biệt vị trí dấu ở trên thì không chuẩn hoá được, vì đó là hai chuỗi ký tự khác nhau thật.

Cấu hình chuyển hướng với dạng xn--

Ví dụ giả định: tên chính là https://thuonghieu.vn, tên có dấu là thươnghiệu.vn. Mỗi dòng là một mục cấu hình, thử trên môi trường thử trước:

  • nginx: server { listen 80; listen 443 ssl; server_name xn--thnghiu-e5b8ky153a.vn www.xn--thnghiu-e5b8ky153a.vn; return 301 https://thuonghieu.vn$request_uri; }. Viết chữ có dấu trực tiếp vào server_name sẽ không khớp, vì tiêu đề Host gửi lên là dạng xn--.
  • Apache: RewriteCond %{HTTP_HOST} ^(www\.)?xn--thnghiu-e5b8ky153a\.vn$ [NC] rồi RewriteRule ^(.*)$ https://thuonghieu.vn/$1 [R=301,L].
  • Nếu dùng bảng đích theo tên ở một điểm chuyển hướng chung, ghi dạng xn-- vào bảng, kèm chú thích chữ có dấu ở cuối dòng để dễ đọc.
  • Bản ghi DNS ở nhà đăng ký hoặc dịch vụ DNS: nhiều giao diện nhận chữ có dấu rồi tự đổi, nhưng tệp vùng và giao diện lập trình đều dùng dạng xn--.
  • Kiểm bằng curl -sI https://xn--thnghiu-e5b8ky153a.vn/; curl cũng nhận chữ có dấu nếu được biên dịch kèm thư viện tên miền quốc tế hoá, nhưng dùng dạng xn-- cho chắc.

Đích chuyển hướng nên là tên không dấu. Nếu bạn chọn tên có dấu làm tên chính, mọi liên kết, chữ ký email, mã QR sẽ phải mang chữ có dấu, và khách chép dán qua một số ứng dụng sẽ nhận về dạng xn-- khó hiểu, trông như đường dẫn lừa đảo.

Chứng chỉ cho tên có dấu

Chứng chỉ cho tên có dấu cũng ghi tên ở dạng xn-- trong phần tên thay thế. Công cụ cấp chứng chỉ tự động theo giao thức ACME nhận dạng này bình thường; bạn chỉ cần khai đúng dạng xn--, gồm cả dạng www nếu dùng. Nếu khai chữ có dấu, một số công cụ tự đổi, một số báo lỗi; khai thẳng dạng xn-- là cách ít bất ngờ nhất.

Khi kiểm chứng chỉ bằng công cụ dòng lệnh, phần tên hiện ra cũng là dạng xn--. So với dạng trong sổ tên miền để chắc chứng chỉ phủ đúng tên. Nếu giữ cả hai cách đặt dấu như hoà và hòa, nhớ đưa cả hai dạng xn-- tương ứng vào chứng chỉ; quên một trong hai là khách gõ theo kiểu đó gặp cảnh báo bảo mật trước khi được chuyển hướng.

Nếu tên có dấu nằm sau một CDN, chứng chỉ ở biên thường được dịch vụ cấp tự động cho mọi tên trong vùng, kể cả tên có dấu, nhưng nên kiểm lại bằng cách mở thử trên vài trình duyệt và điện thoại khác nhau. Nhớ rằng thời hạn tối đa của chứng chỉ công khai đang được rút ngắn dần, nên tên có dấu ít người để ý càng cần gia hạn tự động và phép kiểm báo động như mọi tên khác.

Kiểm toàn bộ đường đi của tên có dấu

Tên có dấu có nhiều chỗ có thể hỏng hơn tên thường, vì mỗi tầng tự đổi chữ theo cách riêng. Kiểm lần lượt từng tầng sau khi cấu hình:

  1. Ở nhà đăng ký: tên có dấu đã được kích hoạt, máy chủ tên trỏ đúng nơi bạn quản DNS.
  2. Ở DNS: tra bản ghi A của dạng xn-- và của dạng www tương ứng, chắc chắn trả về địa chỉ của máy chủ hoặc CDN làm chuyển hướng.
  3. Ở máy chủ: gọi curl với dạng xn-- qua cả http và https, đọc mã trả về và tiêu đề Location.
  4. Ở trình duyệt máy tính: gõ chữ có dấu bằng bộ gõ thường dùng, kiểu đặt dấu cũ rồi kiểu mới, xem có tới đúng tên chính không.
  5. Ở điện thoại: gõ chữ có dấu bằng bàn phím tiếng Việt mặc định của máy, vì bàn phím điện thoại có thể đặt dấu khác bộ gõ trên máy tính.
  6. Ở nhật ký: xem dòng ghi nhận lượt vào vừa thử có mang dạng xn-- đúng như trong sổ không.

Bước bốn và năm hay làm lộ ra bẫy dấu thanh ở phần trên: người cấu hình thử bằng máy của mình, chạy tốt, nhưng khách dùng bộ gõ đặt dấu kiểu khác lại rơi vào một tên chưa đăng ký hoặc thuộc người khác. Thử bằng ít nhất hai cách đặt dấu là cách duy nhất để thấy trước.

Những chỗ không nên dùng tên có dấu

Email. Địa chỉ thư trên tên có dấu đòi cả máy gửi lẫn máy nhận hỗ trợ chuẩn thư quốc tế hoá, và nhiều hệ thống vẫn chưa hỗ trợ đầy đủ. Dùng email trên tên không dấu; với tên có dấu, khai báo không gửi thư để tránh bị mạo danh.

Mã QR và đường dẫn chia sẻ. Mã QR chứa tên có dấu có thể bị ứng dụng quét hiện dạng xn--, khiến khách nghi ngờ. Dùng tên không dấu cho mọi thứ in ra; nếu muốn khách thấy chữ có dấu cho dễ đọc, in chữ đó như khẩu hiệu bên cạnh, không đưa vào mã.

Tài khoản đăng nhập bên thứ ba. Một số dịch vụ cho phép khai tên miền của bạn, như xác minh quyền sở hữu hay danh sách tên miền được phép, không nhận chữ có dấu hoặc chỉ nhận một trong hai dạng. Khai tên không dấu làm tên chính để khỏi vướng.

Chữ ký và tài liệu chính thức. Tên có dấu dễ bị lỗi phông, lỗi mã hoá khi qua nhiều phần mềm. Giấy tờ in, hợp đồng, hoá đơn nên ghi tên không dấu.

Câu hỏi thường gặp

Có cần giữ tên có dấu nếu đã có tên không dấu không?

Không bắt buộc. Phần lớn khách gõ tên miền không dấu theo thói quen. Tên có dấu hữu ích chủ yếu với thương hiệu có tên dễ bị giả bằng bản có dấu, hoặc khi bạn muốn in tên có dấu trên quảng cáo cho dễ đọc. Nếu giữ, cho nó chuyển hướng về tên không dấu.

Máy tìm kiếm có xếp hạng tên có dấu khác tên không dấu không?

Khi tên có dấu chuyển hướng 301 về tên không dấu, máy tìm kiếm coi nó là bí danh và gộp tín hiệu về tên chính. Không nên trông chờ tên có dấu đem lại lợi thế thứ hạng riêng.

Vì sao nhật ký máy chủ có các tên bắt đầu bằng xn-- mà không nhớ đã cấu hình?

Thường đó chính là tên có dấu của bạn ở dạng punycode. Dùng công cụ đổi ngược để xem chữ có dấu tương ứng. Nếu không phải tên của bạn, có thể ai đó trỏ tên của họ về máy chủ bạn, và khối server mặc định nên từ chối tên lạ.

Bộ gõ đặt dấu kiểu cũ hay kiểu mới thì tên miền nào được dùng?

Tuỳ cài đặt bộ gõ của từng khách. Vì vậy nếu thương hiệu có vần mà hai kiểu đặt dấu khác nhau, nên giữ cả hai cách viết hoặc không dùng tên có dấu, để không khách nào rơi vào tên của người khác.

Có thể viết chữ có dấu trực tiếp trong cấu hình nginx không?

Không nên. Tiêu đề Host mà trình duyệt gửi lên là dạng punycode, nên server_name viết chữ có dấu sẽ không khớp và yêu cầu rơi vào khối mặc định. Luôn dùng dạng xn-- trong cấu hình.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138