Tab Network (Mạng) trong công cụ nhà phát triển của trình duyệt cho bạn thấy mọi yêu cầu trình duyệt gửi đi khi mở trang, kể cả các bước chuyển hướng 301, 302 trước khi tới trang đích. Muốn xem đủ chuỗi, bạn cần bật hai ô: giữ nhật ký khi chuyển trang (Preserve log) và tắt bộ nhớ đệm (Disable cache). Không bật hai ô này, các bước chuyển hướng hoặc bị xoá mất khỏi danh sách, hoặc được trình duyệt lấy từ trí nhớ thay vì hỏi lại máy chủ.
Cách này bổ sung cho curl chứ không thay thế. curl cho kết quả sạch của một khách mới; tab Network cho bạn thấy đúng thứ trình duyệt của bạn đang làm, có cookie, có đăng nhập, có JavaScript. Khi một người báo "vào trang là bị đẩy sang chỗ khác", tab Network thường là nơi tìm ra lý do nhanh nhất. Bài viết theo giao diện chung của các trình duyệt nhân Chromium và Firefox; tên nút có thể khác chút ít giữa các phiên bản, bạn kiểm giao diện hiện hành của trình duyệt mình.
Mở tab Network và chuẩn bị đúng cách
Làm đủ các bước sau trước khi gõ địa chỉ cần kiểm; bỏ một bước là dễ đọc nhầm kết quả:
- Mở một thẻ trống, nhấn F12 (trên máy Mac là tổ hợp Cmd Option I) để mở công cụ nhà phát triển. Chọn tab Network, trong Firefox tab này có tên là Mạng nếu giao diện tiếng Việt.
- Đánh dấu ô Preserve log (Firefox gọi là Persist Logs, nằm trong biểu tượng bánh răng của tab). Ô này giữ lại các dòng của trang trước khi trình duyệt chuyển sang trang mới; thiếu nó, các bước 301 vừa đi qua biến mất ngay.
- Đánh dấu ô Disable cache. Ô này chỉ có tác dụng khi công cụ nhà phát triển đang mở, và buộc trình duyệt hỏi lại máy chủ thay vì dùng bản đã lưu.
- Trong ô lọc, chọn Doc (tài liệu) hoặc HTML để chỉ hiện yêu cầu trang chính, ẩn ảnh, phông chữ, mã theo dõi. Danh sách gọn lại còn vài dòng.
- Bấm vào ô địa chỉ của trình duyệt, gõ địa chỉ cần kiểm, đúng dạng khách hay gõ, kể cả http và www nếu cần, rồi nhấn Enter.
- Chờ trang tải xong, không bấm thêm gì. Các dòng xuất hiện theo thứ tự thời gian, mỗi dòng là một bước.
Nếu bạn muốn mô phỏng khách lần đầu ghé thăm hoàn toàn, làm các bước trên trong cửa sổ ẩn danh. Cửa sổ ẩn danh bắt đầu không có cookie và không có lịch sử chuyển hướng cũ, nên kết quả gần với kết quả của curl hơn.
Đọc danh sách yêu cầu: cột trạng thái, cột kiểu và dòng đầu tiên
Với ô lọc đặt ở Doc, một trang không chuyển hướng chỉ có một dòng, cột Status ghi 200. Một trang có chuyển hướng sẽ có nhiều dòng: dòng đầu là địa chỉ bạn gõ, cột Status ghi 301 hoặc 302; dòng tiếp theo là địa chỉ đích của bước đó; và cứ thế cho đến dòng cuối cùng ghi 200. Số dòng trừ đi một chính là số bước chuyển hướng trình duyệt đã đi.
Bấm vào một dòng để mở bảng chi tiết bên cạnh. Mục Headers (Tiêu đề) chia làm phần chung, phần tiêu đề phản hồi và phần tiêu đề yêu cầu. Trong phần chung, bạn thấy địa chỉ yêu cầu, phương thức (GET hay POST), mã trạng thái và địa chỉ IP máy chủ đã trả lời. Trong phần tiêu đề phản hồi, tìm dòng location, đó là nơi bước này đẩy trình duyệt đi tiếp. Thêm các dòng cache-control, server và tiêu đề riêng của CDN nếu có.
Chú ý cột Initiator (nguồn khởi tạo) hoặc Cause trong Firefox. Với chuyển hướng HTTP thật, dòng sau được ghi là do chuyển hướng từ dòng trước. Nếu dòng sau ghi nguồn là một tệp JavaScript hoặc ghi là do người dùng điều hướng, thì bước đó không phải chuyển hướng của máy chủ mà là mã trên trang tự đẩy trình duyệt đi. Đây là cách phân biệt nhanh hai loại chuyển hướng mà curl không làm được.
Ý nghĩa những ghi chú lạ trong cột trạng thái
Tab Network đôi khi ghi kèm những chữ khiến người mới bối rối. Bảng sau giải thích các ghi chú hay gặp khi kiểm chuyển hướng:
| Bạn thấy | Nghĩa là | Có cần lo không |
|---|---|---|
| 301 kèm chú thích from disk cache hoặc from memory cache | Trình duyệt dùng chuyển hướng đã lưu, không hỏi máy chủ | Có, nếu bạn vừa sửa cấu hình: bật Disable cache rồi tải lại |
| 307 Internal Redirect | Trình duyệt tự đổi http sang https vì đã biết site dùng HSTS | Không phải máy chủ trả, đừng tìm quy tắc 307 trên máy chủ |
| (canceled) hoặc NS_BINDING_ABORTED | Yêu cầu bị huỷ giữa chừng, thường vì một chuyển hướng khác chen vào | Xem dòng kế tiếp và cột nguồn khởi tạo |
| (blocked) hoặc bị chặn | Tiện ích mở rộng hoặc chính sách nội dung chặn yêu cầu | Thử lại trong cửa sổ ẩn danh không có tiện ích |
| Một dòng 200 rồi ngay sau là trang khác | Chuyển hướng phía trình duyệt bằng JavaScript hoặc meta refresh | Xem cột nguồn khởi tạo để biết đoạn mã nào gây ra |
Hai dòng đầu bảng là nguồn hiểu nhầm phổ biến nhất. Dòng 307 Internal Redirect không hề đến từ máy chủ của bạn; đó là trình duyệt tự nâng cấp lên https dựa trên chính sách HSTS đã nhận từ lần trước. Người không biết điều này thường mất công tìm một quy tắc 307 không tồn tại trong cấu hình.
Ba tình huống thực tế tab Network giải quyết nhanh hơn dòng lệnh
Chuyển hướng chỉ xảy ra khi đã đăng nhập. Ví dụ giả định: quản trị viên của vidu.vn báo vào trang /tai-khoan là bị đưa về trang chủ, nhưng chạy curl thì thấy trang trả 302 về trang đăng nhập, hoàn toàn bình thường. Mở tab Network trong trình duyệt đang đăng nhập, bạn thấy dòng /tai-khoan trả 302 về trang chủ kèm một cookie phiên đã hết hạn trong tiêu đề yêu cầu. Lỗi nằm ở cách ứng dụng xử lý phiên cũ, không nằm ở cấu hình chuyển hướng.
Trang bị đẩy đi sau một giây. Ví dụ giả định: trang bài viết hiện ra rồi mới chuyển sang trang khác. Danh sách cho thấy dòng đầu trả 200, dòng thứ hai có nguồn khởi tạo là một tệp JavaScript của một plugin quảng cáo. Đây là chuyển hướng phía trình duyệt, có khi là dấu hiệu mã độc, cần xem kỹ chứ không sửa ở máy chủ web.
Chuyển hướng theo ngôn ngữ chọn sai. Ví dụ giả định: khách ở Hà Nội vào trang chủ bị đưa sang bản tiếng Anh. Trong phần tiêu đề yêu cầu của dòng đầu, bạn thấy trình duyệt gửi Accept-Language ưu tiên tiếng Anh vì máy được cài giao diện tiếng Anh. Máy chủ chuyển hướng theo tiêu đề này, đúng như được lập trình. Đây là quyết định thiết kế cần bàn lại, không phải lỗi máy chủ.
Đọc cột thời gian để biết mỗi bước chuyển hướng tốn bao lâu
Chuyển hướng không miễn phí: mỗi bước là thêm một vòng hỏi đáp giữa trình duyệt và máy chủ. Cột Time và cột Waterfall trong tab Network cho thấy cái giá đó bằng mili giây. Bấm vào một dòng chuyển hướng rồi chọn mục Timing (Thời gian), bạn thấy thời gian được chia nhỏ: tra DNS, mở kết nối, bắt tay mã hoá TLS, chờ phản hồi đầu tiên từ máy chủ, và tải nội dung.
Hai bước chuyển hướng trên cùng một tên miền thường rẻ, vì bước sau dùng lại kết nối đã mở. Bước chuyển sang tên miền khác thì đắt hơn hẳn: trình duyệt phải tra DNS lần nữa, mở kết nối mới, bắt tay TLS mới. Ví dụ giả định: chuỗi đi từ tenmien-cu.vn sang www.tenmien-cu.vn rồi sang tenmien-moi.vn sẽ có hai lần tra DNS và hai lần bắt tay, trong khi chuỗi đi thẳng từ tenmien-cu.vn sang tenmien-moi.vn chỉ có một lần.
Khi đọc mục Timing, chú ý phần chờ phản hồi đầu tiên của từng bước chuyển hướng. Một phản hồi 301 không có nội dung nên lẽ ra phải rất nhanh. Nếu bước 301 mà chờ lâu gần bằng tải cả trang, nhiều khả năng chuyển hướng đó do mã ứng dụng làm (phải dựng cả WordPress hay cả khung ứng dụng chỉ để trả một dòng Location), trong khi đặt quy tắc ngay ở máy chủ web hoặc CDN sẽ trả lời gần như tức thì. Đây là lý lẽ cụ thể, có số đo, để đề xuất chuyển quy tắc xuống tầng thấp hơn.
Mẹo nhỏ giúp đọc tab Network nhanh và đúng hơn
Những thao tác này không bắt buộc nhưng tiết kiệm nhiều thời gian khi phải kiểm nhiều trang liền nhau:
- Bật thêm cột Protocol để biết bước nào chạy HTTP/1.1, bước nào HTTP/2 hay HTTP/3. Một bước rơi về HTTP/1.1 giữa chuỗi thường là dấu hiệu đi qua một lớp máy chủ khác.
- Bật cột Remote Address hoặc xem địa chỉ IP trong phần chung để biết bước đó do máy nào trả lời. Hai bước có hai địa chỉ IP khác nhau thường là CDN và máy chủ gốc.
- Nhấp chuột phải vào một dòng, chọn sao chép dưới dạng lệnh curl (Copy as cURL). Bạn có một lệnh curl đầy đủ, kèm cookie và tiêu đề trình duyệt đã gửi, để chạy lại trong cửa sổ dòng lệnh. Nhớ xoá cookie phiên trước khi gửi lệnh này cho người khác.
- Dùng chức năng lưu toàn bộ nhật ký thành tệp HAR khi cần gửi cho bên hỗ trợ kỹ thuật. Tệp HAR chứa cookie, có thể có mật khẩu đã nhập; mở ra xoá thông tin nhạy cảm trước khi gửi.
- Bật chế độ giả lập thiết bị di động trong công cụ nhà phát triển nếu nghi chuyển hướng theo điện thoại. Chế độ này đổi User-Agent và kích thước màn hình, nhưng không đổi mạng; kiểm mạng di động thật vẫn là bước riêng.
- Sau mỗi lần sửa cấu hình, bấm biểu tượng xoá danh sách trước khi tải lại, để không lẫn kết quả cũ và mới.
Giới hạn của tab Network và khi nào quay lại dùng curl
Tab Network phản ánh trạng thái trình duyệt của bạn, đó vừa là điểm mạnh vừa là điểm yếu. Trình duyệt mang theo cookie, danh sách HSTS, bộ nhớ đệm DNS, tiện ích mở rộng và cài đặt ngôn ngữ của riêng bạn. Kết quả bạn thấy chưa chắc là kết quả của khách mới hay của máy tìm kiếm. Ô Disable cache chỉ tắt bộ nhớ đệm tài nguyên, không xoá danh sách HSTS, không xoá cookie, không đổi DNS.
Vì vậy, quy trình hợp lý là dùng curl để có kết quả gốc, sạch, lặp lại được; dùng tab Network để giải thích vì sao trình duyệt của một người cụ thể lại đi khác. Khi hai cách cho hai kết quả khác nhau, sự khác biệt đó chính là manh mối: thứ có trong trình duyệt mà curl không có (cookie, HSTS, JavaScript, ngôn ngữ, thiết bị) là nguyên nhân.
Cuối cùng, tab Network không thay được việc kiểm từ nơi khác. Nếu khách ở tỉnh khác hoặc dùng mạng di động báo lỗi mà máy bạn không thấy, vấn đề có thể nằm ở DNS chưa cập nhật hoặc ở nút CDN gần họ. Lúc đó bạn cần kiểm từ một mạng khác, hoặc nhờ chính người báo lỗi mở tab Network và gửi ảnh chụp danh sách cùng phần tiêu đề của dòng đầu tiên.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao bật tab Network rồi mà không thấy dòng 301 nào?
Thường vì chưa bật Preserve log, nên khi trình duyệt chuyển sang trang mới, danh sách cũ bị xoá. Cũng có thể trình duyệt lấy chuyển hướng từ bộ nhớ đệm và bạn đang lọc ẩn mất dòng đó. Bật Preserve log, bật Disable cache, chọn bộ lọc Doc rồi tải lại địa chỉ gốc.
Ô Disable cache có xoá luôn chuyển hướng 301 trình duyệt đã nhớ không?
Khi công cụ nhà phát triển đang mở và ô này được đánh dấu, trình duyệt sẽ hỏi lại máy chủ thay vì dùng chuyển hướng đã lưu. Nhưng khi đóng công cụ, trình duyệt có thể dùng lại bản cũ. Muốn xoá hẳn, bạn xoá dữ liệu duyệt web của riêng tên miền đó trong cài đặt trình duyệt.
Dòng 307 Internal Redirect có phải máy chủ cấu hình sai không?
Không. Đó là trình duyệt tự chuyển từ http sang https vì đã nhận chính sách HSTS từ site trước đó. Máy chủ không tham gia vào bước này. Muốn xem máy chủ thật sự trả gì cho địa chỉ http, bạn dùng curl hoặc một trình duyệt chưa từng vào site đó.
Có nên gửi tệp HAR cho bên hỗ trợ hosting không?
Có thể gửi, vì tệp HAR giúp họ thấy đủ chuỗi yêu cầu. Nhưng tệp này chứa cookie phiên và mọi dữ liệu đã nhập trên trang, kể cả biểu mẫu đăng nhập. Mở tệp bằng trình soạn thảo, xoá giá trị cookie và trường mật khẩu, hoặc ghi lại trong cửa sổ ẩn danh chưa đăng nhập trước khi gửi.
Chế độ giả lập điện thoại có đủ để kiểm chuyển hướng di động không?
Đủ cho chuyển hướng dựa trên User-Agent hoặc kích thước màn hình. Không đủ cho chuyển hướng phụ thuộc mạng, chẳng hạn quy tắc theo vùng địa lý hay địa chỉ IP của nhà mạng. Với những trường hợp đó, bạn kiểm thêm trên một điện thoại thật dùng dữ liệu di động.
Làm sao biết bước chuyển hướng do JavaScript hay do máy chủ?
Xem cột Initiator, trong Firefox là Cause. Chuyển hướng do máy chủ được ghi là chuyển hướng từ yêu cầu trước, kèm mã 3xx. Chuyển hướng do JavaScript thì dòng trước trả 200, còn dòng sau có nguồn khởi tạo là một tệp mã hoặc một đoạn mã trong trang.