Một chuyển hướng đúng không chỉ đưa khách sang đúng tên miền mà còn giữ nguyên phần còn lại của địa chỉ: đường dẫn, tham số truy vấn sau dấu hỏi, trong đó có các mã UTM dùng để đo chiến dịch. Kiểm tra việc này nghĩa là gửi một bộ địa chỉ thử có đủ kiểu đường dẫn và tham số khó, rồi đọc tiêu đề Location xem phần nào bị rơi, bị đổi hay bị mã hoá hai lần.
Lỗi ở đây rất khó thấy bằng mắt thường: trang đích vẫn hiện, khách vẫn đọc được, chỉ có số liệu chiến dịch biến mất trong công cụ phân tích, hoặc khách bấm vào một bài cụ thể lại rơi về trang chủ. Bài này cho bạn bộ địa chỉ thử dùng được ngay và cách đọc kết quả, dùng tên miền giả định tenmien-cu.vn chuyển sang tenmien-moi.vn.
Những phần của một địa chỉ mà chuyển hướng phải giữ
Một địa chỉ đầy đủ có năm phần quan trọng với chuyển hướng: giao thức (http hay https), tên miền, đường dẫn (phần sau tên miền như /san-pham/ao-thun), chuỗi truy vấn (phần sau dấu hỏi như ?mau=do&size=m) và phần sau dấu thăng (như #danh-gia). Chuyển hướng đổi tên miền hoặc giao thức thường chỉ được phép đổi hai phần đầu; ba phần sau phải giữ nguyên, trừ khi bạn có ánh xạ riêng cho đường dẫn.
Phần sau dấu thăng đặc biệt: trình duyệt không gửi nó lên máy chủ, nên máy chủ không thể giữ hay bỏ nó. Theo quy định chung của giao thức HTTP, nếu tiêu đề Location không có phần sau dấu thăng, trình duyệt tự gắn lại phần cũ vào địa chỉ mới. Vì vậy khi kiểm bằng curl, bạn không cần thử phần này; khi kiểm bằng trình duyệt, nó thường tự được giữ.
Chuỗi truy vấn là phần hay bị rơi nhất. Các tham số UTM như utm_source, utm_medium, utm_campaign do bạn gắn vào liên kết quảng cáo, tin nhắn, bản tin để công cụ phân tích biết khách đến từ đâu. Nếu chuyển hướng làm rơi chuỗi truy vấn, công cụ phân tích chỉ thấy khách vào trực tiếp, và chiến dịch trông như không mang lại ai. Các tham số chức năng như mã lọc sản phẩm, mã trang, mã giới thiệu cũng mất theo, làm hỏng trải nghiệm khách.
Vì sao chuỗi truy vấn hay bị rơi: mỗi lớp xử lý một kiểu
Hiểu cơ chế giúp bạn đoán đúng chỗ cần xem khi kết quả kiểm báo mất tham số. Trên nginx, một quy tắc dạng return 301 kèm biến $request_uri giữ cả đường dẫn lẫn chuỗi truy vấn, vì biến này chứa nguyên phần sau tên miền như khách gửi. Cùng quy tắc đó mà dùng biến $uri thì chỉ còn đường dẫn, chuỗi truy vấn rơi mất. Hai biến chỉ khác vài chữ nhưng cho kết quả khác hẳn.
Trên Apache, chỉ thị Redirect của mô-đun mod_alias tự nối phần đường dẫn còn lại và chuỗi truy vấn vào đích. RewriteRule của mod_rewrite thì mặc định chuyển tiếp chuỗi truy vấn cũ, nhưng nếu địa chỉ đích có dấu hỏi riêng, chuỗi mới sẽ thay chuỗi cũ, trừ khi có cờ QSA để nối thêm; cờ QSD thì chủ động bỏ chuỗi cũ. Một dấu hỏi thêm vào đích để gắn tham số mới là thủ phạm quen thuộc làm rơi mã UTM.
Trong mã PHP hay mã ứng dụng, chuyển hướng dựng địa chỉ đích từ phần đường dẫn đã tách riêng thay vì từ nguyên địa chỉ yêu cầu cũng làm rơi tham số. Ở CDN, quy tắc chuyển hướng thường có một ô chọn giữ chuỗi truy vấn; ô này mặc định bật hay tắt tuỳ dịch vụ. Plugin chuyển hướng của hệ quản trị nội dung cũng có tuỳ chọn tương tự cho từng quy tắc. Khi kiểm thấy mất tham số, lần theo từng bước để biết bước nào làm rơi, rồi xem đúng lớp đó theo các gợi ý trên; chi tiết cú pháp bạn kiểm tài liệu hiện hành của phần mềm đang dùng.
Bộ địa chỉ thử nên có
Gửi lần lượt từng địa chỉ dưới đây tới tên miền cũ và ghi lại tiêu đề Location. Mỗi địa chỉ kiểm một kiểu lỗi khác nhau:
- http://tenmien-cu.vn/ — trang chủ, để làm mốc.
- http://tenmien-cu.vn/san-pham/ao-thun/co-tron — đường dẫn sâu ba cấp, kiểm có giữ trọn đường dẫn không.
- http://tenmien-cu.vn/san-pham/ao-thun/ và bản không có dấu gạch chéo cuối — kiểm hai dạng có cho cùng đích không, và có thêm bước chỉ để chỉnh dấu gạch chéo không.
- http://tenmien-cu.vn/San-Pham/Ao-Thun — chữ hoa trong đường dẫn; máy chủ Linux thường phân biệt hoa thường nên đây hay là một trang khác.
- http://tenmien-cu.vn/tim-kiem?q=ao&trang=2 — hai tham số nối bằng dấu và.
- http://tenmien-cu.vn/khuyen-mai?utm_source=zalo&utm_medium=tin-nhan&utm_campaign=thang11 — bộ mã UTM đủ ba tham số.
- http://tenmien-cu.vn/tin-tuc/%C3%A1o-d%C3%A0i — đường dẫn có chữ tiếng Việt đã mã hoá phần trăm, kiểm có bị mã hoá thêm lần nữa không.
- http://tenmien-cu.vn/bai-viet.html và http://tenmien-cu.vn/index.php?id=15 — các kiểu đường dẫn cũ của site cũ, nếu có.
Khi gõ vào cửa sổ dòng lệnh, đặt địa chỉ trong dấu nháy kép, vì dấu và trong chuỗi truy vấn có nghĩa riêng với chương trình dòng lệnh: không có nháy, mọi thứ sau dấu và bị cắt mất ngay từ phía bạn, trước khi tới máy chủ, và bạn sẽ đổ lỗi nhầm cho cấu hình.
Nếu site cũ từng có nhiều kiểu đường dẫn qua các thời kỳ (một thời dùng index.php?id=, một thời dùng đuôi .html, một thời dùng đường dẫn đẹp), đưa đại diện của từng thời kỳ vào bộ thử. Liên kết ngoài trỏ về site thường thuộc đủ các thời kỳ đó, và mỗi kiểu thường do một quy tắc riêng xử lý.
Đọc tiêu đề Location và nhận ra lỗi
Với địa chỉ thử có mã UTM ở trên, đây là các kết quả hay gặp và ý nghĩa của từng kết quả. Ví dụ giả định:
| Location nhận được | Đánh giá | Nguyên nhân thường gặp |
|---|---|---|
| https://tenmien-moi.vn/khuyen-mai?utm_source=zalo&utm_medium=tin-nhan&utm_campaign=thang11 | Đúng | Quy tắc giữ cả đường dẫn và chuỗi truy vấn |
| https://tenmien-moi.vn/khuyen-mai | Mất chuỗi truy vấn | Quy tắc viết lại đường dẫn có dấu hỏi riêng, thay thế chuỗi cũ |
| https://tenmien-moi.vn/ | Mất cả đường dẫn | Quy tắc dồn mọi thứ về trang chủ |
| https://tenmien-moi.vn/khuyen-mai?utm_source=zalo | Mất tham số sau dấu và đầu tiên | Địa chỉ không đặt trong nháy khi kiểm, hoặc mã ứng dụng tách tham số sai |
| https://tenmien-moi.vn/tin-tuc/%25C3%25A1o-d%25C3%25A0i | Mã hoá hai lần | Quy tắc mã hoá lại đường dẫn vốn đã được mã hoá |
| https://tenmien-moi.vn/khuyen-mai?utm_source=zalo&...&utm_source=zalo | Tham số lặp | Hai lớp chuyển hướng cùng gắn chuỗi truy vấn |
Dấu hiệu mã hoá hai lần dễ nhận: chuỗi %25 xuất hiện thay cho dấu phần trăm gốc. Khách bấm vào sẽ thấy trang không tìm thấy, vì máy chủ đích nhận được một đường dẫn khác với đường dẫn thật.
Những trường hợp cố ý không giữ nguyên
Ánh xạ đường dẫn khi đổi cấu trúc. Khi site mới có cấu trúc khác, /san-pham/ao-thun ở site cũ có thể thành /ao-thun ở site mới. Đường dẫn đổi là đúng, nhưng chuỗi truy vấn vẫn nên được giữ. Kiểm theo bảng ánh xạ, không theo nguyên tắc giữ nguyên đường dẫn.
Bỏ tham số cũ không còn ý nghĩa. Site cũ dùng index.php?id=15, site mới dùng đường dẫn đẹp. Khi đó tham số id được dùng để tra đích rồi bỏ đi là hợp lý, nhưng các tham số UTM đi kèm vẫn nên chuyển tiếp nếu bạn còn đo chiến dịch.
Bỏ tham số phiên hoặc theo dõi nội bộ. Một số site cũ gắn mã phiên vào địa chỉ. Bỏ chúng khi chuyển hướng giúp địa chỉ gọn và tránh lộ phiên của khách. Ghi rõ danh sách tham số được phép bỏ để người kiểm không đánh dấu nhầm là lỗi.
Chuẩn hoá chữ hoa và dấu gạch chéo. Đưa /San-Pham về /san-pham hay thêm dấu gạch chéo cuối là chuẩn hoá có chủ đích. Điều cần kiểm là việc chuẩn hoá diễn ra cùng bước với đổi tên miền, không thành một bước riêng phía sau.
Kiểm việc giữ UTM tới tận công cụ phân tích
Location đúng mới là một nửa. Nửa còn lại là công cụ phân tích thật sự ghi nhận nguồn. Trình tự kiểm một lần:
- Tạo một liên kết thử với tên miền cũ và bộ UTM riêng chỉ dùng cho lần kiểm, chẳng hạn utm_campaign=kiem-thu-chuyen-huong.
- Mở liên kết trong cửa sổ ẩn danh, chờ trang đích tải xong, ở lại vài giây.
- Mở báo cáo thời gian thực của công cụ phân tích, lọc theo chiến dịch kiem-thu-chuyen-huong.
- Nếu thấy lượt truy cập với đúng nguồn và chiến dịch, chuỗi chuyển hướng giữ UTM tốt.
- Nếu không thấy, hoặc thấy nhưng nguồn là trực tiếp, quay lại tab Network xem bước nào làm rơi tham số.
- Lặp lại với một liên kết thử đi qua đúng kênh thật, chẳng hạn gửi qua ứng dụng nhắn tin rồi bấm mở, vì một số ứng dụng tự gắn thêm tham số của riêng chúng.
Đặt tên chiến dịch kiểm riêng để không làm bẩn số liệu thật, và loại chiến dịch đó khỏi các báo cáo định kỳ sau khi kiểm xong.
Khi nào nên kiểm lại
Kiểm lại bộ địa chỉ thử mỗi khi có thay đổi ở bất kỳ lớp nào trên đường đi: thêm quy tắc mới vào tệp cấu hình máy chủ, cài hoặc cập nhật plugin chuyển hướng của hệ quản trị nội dung, bật quy tắc mới ở CDN, đổi cấu trúc đường dẫn bài viết. Mỗi lớp có thể xử lý chuỗi truy vấn theo cách riêng, và một thay đổi tưởng không liên quan có thể làm rơi tham số.
Trước mỗi chiến dịch lớn dùng tên miền phụ hoặc tên miền chiến dịch chuyển hướng về site chính, chạy bộ thử với đúng mẫu liên kết của chiến dịch. Một chiến dịch chạy cả tháng với UTM bị rơi ở bước chuyển hướng nghĩa là cả tháng số liệu không dùng được, và không có cách nào khôi phục sau đó.
Cuối cùng, lưu bộ địa chỉ thử thành một tệp, kèm Location mong đợi cho từng dòng. Lần sau chỉ cần chạy lại và so sánh, mất vài phút thay vì phải nhớ lại nên thử những kiểu địa chỉ nào. Có thể đưa tệp này vào quy trình kiểm hàng loạt để chạy cùng các kiểm tra khác sau mỗi lần thay đổi cấu hình.
Câu hỏi thường gặp
Phần sau dấu thăng có bị mất khi chuyển hướng không?
Thường là không. Trình duyệt không gửi phần này lên máy chủ, và khi tiêu đề Location không có phần sau dấu thăng, trình duyệt tự gắn lại phần cũ vào địa chỉ mới. Nó chỉ bị thay khi Location chủ động ghi một phần sau dấu thăng khác.
Mất mã UTM ở bước chuyển hướng thì số liệu chiến dịch hiển thị thế nào?
Công cụ phân tích không thấy nguồn chiến dịch nên thường ghi lượt truy cập là trực tiếp, hoặc ghi theo nguồn giới thiệu nếu trình duyệt gửi kèm. Chiến dịch trông như kém hiệu quả dù khách vẫn đến. Lượt bị ghi sai không sửa lại được, nên cần kiểm trước khi chạy chiến dịch.
Đường dẫn có chữ tiếng Việt nên giữ dạng có dấu hay không dấu?
Về kỹ thuật, đường dẫn có dấu được gửi đi dưới dạng mã hoá phần trăm và vẫn hoạt động. Nhưng dạng không dấu gọn hơn khi chia sẻ, ít rủi ro mã hoá hai lần khi đi qua nhiều lớp chuyển hướng. Nếu site cũ có đường dẫn có dấu, kiểm kỹ trường hợp này trong bộ địa chỉ thử.
Có nên chuyển hướng giữ mọi tham số kể cả tham số lạ không?
Với chuyển hướng đổi tên miền, giữ nguyên chuỗi truy vấn là mặc định an toàn, vì bạn không biết hết các tham số khách và đối tác đang dùng. Chỉ bỏ những tham số đã liệt kê rõ là không cần, như mã phiên cũ. Ghi danh sách này lại để người kiểm sau dựa vào.
Vì sao chạy curl thấy mất tham số nhưng trình duyệt vẫn giữ?
Rất có thể bạn quên đặt địa chỉ trong dấu nháy khi gõ lệnh. Dấu và trong chuỗi truy vấn bị chương trình dòng lệnh hiểu là lệnh chạy nền, nên phần sau nó không bao giờ được gửi đi. Đặt toàn bộ địa chỉ trong nháy kép rồi chạy lại.
Chuẩn hoá chữ hoa trong đường dẫn có cần thiết không?
Không bắt buộc, nhưng hữu ích khi site cũ từng có liên kết viết hoa lẫn lộn. Chuyển /San-Pham về /san-pham giúp tránh hai trang trùng nội dung. Điều quan trọng là làm cùng bước với các chuyển hướng khác để không tạo thêm một bước nữa.