Nguyên tắc ngắn: chuyển hướng ở cấp tên miền và giao thức (http sang https, tên miền cũ sang tên miền mới, ép www) đặt ở CDN thì tiện và bền; chuyển hướng gắn với logic nội dung (bài viết đổi đường dẫn, sản phẩm gộp, trang theo ngôn ngữ người dùng) đặt ở ứng dụng hoặc máy chủ gốc thì dễ quản và dễ kiểm hơn. Quan trọng hơn chọn bên nào là mỗi loại chuyển hướng chỉ sống ở một tầng, có ghi chép rõ ràng.
Bài này dành cho người đang có website đứng sau một CDN, hoặc sắp đưa site vào CDN, và phân vân viết quy tắc vào đâu. Phần dưới đi qua năm tiêu chí so sánh, các tình huống mẫu, một cách chia việc dễ áp dụng và những dấu hiệu cho thấy hệ thống đang bị chuyển hướng chồng chéo giữa hai tầng.
Một yêu cầu đi qua những tầng nào trước khi nhận mã chuyển hướng
Hình dung đường đi của một yêu cầu tới tenmien-moi.vn khi site đứng sau CDN. Trình duyệt hỏi DNS, nhận địa chỉ của máy chủ biên. Máy chủ biên xét các quy tắc của nó: tường lửa, chuyển hướng, bộ nhớ đệm. Nếu có quy tắc chuyển hướng khớp, nó trả mã 301 hoặc 302 ngay tại chỗ và yêu cầu dừng ở đó. Nếu không, yêu cầu đi tiếp về máy chủ gốc, nơi máy chủ web như nginx hay Apache xét cấu hình của nó, rồi mới tới ứng dụng như WordPress, Laravel hay mã PHP tự viết.
Như vậy có ít nhất ba chỗ có thể phát ra chuyển hướng: máy chủ biên, máy chủ web, ứng dụng. Mỗi chỗ có ưu và nhược riêng, và cả ba có thể cùng lúc hoạt động mà không ai biết hết. Phần lớn sự cố chuyển hướng khó lần mà các nhóm nhỏ gặp không phải do một quy tắc sai, mà do hai quy tắc đúng ở hai tầng khác nhau cộng lại thành kết quả không ai muốn.
Vì vậy câu hỏi đúng không phải là “CDN hay máy chủ tốt hơn” mà là “loại chuyển hướng này thuộc về tầng nào, và ai trong nhóm chịu trách nhiệm tầng đó”. Khi trả lời được câu đó cho từng nhóm chuyển hướng, cấu hình tự nhiên gọn lại.
Năm tiêu chí so sánh hai tầng
Bảng dưới so sánh đặt quy tắc ở CDN với đặt ở máy chủ gốc (gộp cả máy chủ web và ứng dụng), theo những tiêu chí người vận hành thật sự quan tâm.
| Tiêu chí | Đặt ở CDN | Đặt ở máy chủ gốc |
|---|---|---|
| Tốc độ phản hồi | Trả ngay tại máy chủ biên gần người dùng, không tốn đường về máy chủ gốc | Thêm một chặng về máy chủ gốc, đáng kể khi máy chủ ở xa người dùng |
| Độ bền | Vẫn chạy khi máy chủ gốc chết hoặc đang bảo trì | Máy chủ gốc chết thì chuyển hướng cũng chết theo |
| Ai sửa được | Người có quyền vào tài khoản CDN, thường ít người | Người có quyền triển khai mã hoặc sửa cấu hình máy chủ |
| Lịch sử thay đổi | Bảng điều khiển, lịch sử hạn chế nếu không dùng API | Nằm trong kho mã, có lịch sử và người duyệt |
| Logic theo dữ liệu | Khó, quy tắc không đọc được cơ sở dữ liệu của site | Dễ, ứng dụng biết bài nào đã đổi đường dẫn |
Đọc bảng sẽ thấy hai tầng mạnh ở hai việc khác nhau. CDN mạnh ở những quy tắc ít thay đổi, áp cho cả tên miền, cần bền. Máy chủ gốc mạnh ở những quy tắc thay đổi theo nội dung, cần lịch sử và cần dữ liệu. Một nhóm cố dồn hết về một phía thường phải trả giá ở phía còn lại.
Những loại chuyển hướng nên đặt ở CDN
Tên miền cũ hoặc tên miền phụ không còn máy chủ. Tên miền thương hiệu cũ, tên miền gõ sai, tên miền chiến dịch đã kết thúc thường không còn website riêng. Đặt chuyển hướng ở CDN giúp bạn khỏi phải duy trì một máy chủ chỉ để trả 301; chỉ cần bản ghi giữ chỗ bật proxy và một quy tắc.
Http sang https ở cấp toàn site. Hầu hết CDN có công tắc luôn dùng HTTPS. Bật ở biên thì người dùng nhận chuyển hướng sớm nhất, nhưng khi đó nên bỏ quy tắc tương tự ở máy chủ gốc để không thành hai nơi cùng làm một việc, và cần chọn chế độ mã hoá giữa CDN và máy chủ gốc cho đúng.
Ép một dạng tên máy chuẩn. Quy tắc đưa www về không www hoặc ngược lại áp cho mọi đường dẫn, gần như không bao giờ đổi. Đây là ứng viên lý tưởng cho tầng biên.
Chuyển hướng phải sống sót qua những lần đổi máy chủ. Khi bạn chuyển hosting, đổi nền tảng, các quy tắc ở CDN vẫn nguyên chỗ, không phụ thuộc máy chủ mới có chép đủ tệp .htaccess hay không. Với những chuyển hướng quan trọng cho thứ hạng tìm kiếm, sự ổn định này đáng giá.
Bảng ánh xạ cố định sau một lần đổi site lớn. Danh sách vài trăm cặp cũ – mới đã chốt, không còn thay đổi, có thể nạp vào danh sách chuyển hướng hàng loạt của CDN. Máy chủ gốc mới khỏi phải mang theo hàng trăm dòng quy tắc của hệ thống cũ.
Những loại chuyển hướng nên để ở máy chủ gốc hoặc ứng dụng
Bài viết, sản phẩm đổi đường dẫn hằng ngày. Biên tập viên sửa tiêu đề và đường dẫn bài, hệ quản trị nội dung tự lưu đường dẫn cũ và chuyển hướng về đường dẫn mới. Đó là việc của ứng dụng, vì chỉ ứng dụng biết đường dẫn nào từng tồn tại. Đẩy việc này lên CDN nghĩa là ai đó phải cập nhật tay hoặc viết đồng bộ phức tạp.
Chuyển hướng phụ thuộc trạng thái người dùng. Chưa đăng nhập thì đưa về trang đăng nhập, đăng nhập rồi thì về trang tài khoản, giỏ hàng trống thì về trang sản phẩm. Những chuyển hướng này gắn với phiên làm việc và cơ sở dữ liệu; CDN không nên và thường không thể biết.
Chuyển hướng trong luồng biểu mẫu và API. Sau khi gửi biểu mẫu, ứng dụng trả 303 để trình duyệt tải trang kết quả bằng GET; API trả 307 hoặc 308 khi cần giữ phương thức. Những mã này thuộc logic ứng dụng, đặt ở tầng ngoài dễ làm hỏng hành vi.
Quy tắc cần thử trên môi trường thử trước. Nếu nhóm có môi trường thử và quy trình duyệt mã, quy tắc nằm trong kho mã được kiểm tra cùng với mã, triển khai cùng nhau, quay lui cùng nhau. Quy tắc trên bảng điều khiển CDN thường được sửa thẳng trên môi trường thật.
Cách chia việc cho một nhóm nhỏ
Một cách chia đơn giản, áp được cho site doanh nghiệp vừa và nhỏ, ví dụ giả định cho một công ty có tenmien-moi.vn là tên miền chính và hai tên miền cũ:
- Liệt kê mọi chuyển hướng đang có ở cả ba tầng: xuất quy tắc từ CDN, đọc cấu hình máy chủ web, tra bảng chuyển hướng hoặc plugin trong hệ quản trị nội dung. Không bỏ qua tầng nào vì nghĩ chắc không có gì.
- Xếp mỗi chuyển hướng vào một trong ba nhóm: cấp tên miền và giao thức, ánh xạ cố định sau đổi site, theo nội dung và người dùng.
- Gán nhóm thứ nhất cho CDN, nhóm thứ ba cho ứng dụng. Nhóm thứ hai chọn một nơi tuỳ quy mô: ít dòng để ở máy chủ gốc cho gọn, nhiều dòng thì lên danh sách hàng loạt của CDN.
- Xoá bản trùng ở tầng không được giao. Ví dụ đã bật luôn dùng HTTPS ở CDN thì bỏ khối ép https trong cấu hình nginx, sau khi đã chắc chế độ mã hoá giữa CDN và máy chủ gốc đúng.
- Viết một trang tài liệu ngắn ghi rõ: tầng nào giữ loại chuyển hướng nào, ai có quyền sửa, sửa xong kiểm bằng lệnh gì.
- Đặt lịch rà mỗi quý: chạy lại danh sách kiểm bằng curl cho các địa chỉ quan trọng, so với kết quả lần trước.
Việc khó nhất thường là bước một, vì nhóm hay quên những chuyển hướng do plugin tự tạo hoặc do người cũ đặt ở CDN từ nhiều năm trước. Dành thời gian cho bước này sẽ đỡ rất nhiều cho các bước sau.
Dấu hiệu hai tầng đang chồng chéo nhau
Những triệu chứng dưới đây cho thấy chuyển hướng đang rải ở nhiều tầng mà không ai nắm hết. Gặp một trong số đó là lúc nên làm lại bước liệt kê ở trên:
- Kiểm bằng curl -sIL thấy hai hoặc ba bước chuyển hướng liền nhau, mỗi bước do một tầng khác phát ra (nhìn tiêu đề server ở từng bước sẽ thấy).
- Sửa quy tắc trên máy chủ gốc mà kết quả không đổi, vì CDN đã chuyển hướng trước khi yêu cầu kịp tới máy chủ.
- Lỗi trình duyệt báo quá nhiều lần chuyển hướng sau khi bật HTTPS ở CDN, dấu hiệu kinh điển của hai tầng hiểu khác nhau về giao thức.
- Nhóm phải hỏi nhau “chuyển hướng này đặt ở đâu nhỉ” mỗi lần có sự cố.
- Một địa chỉ cũ chạy đúng trên mạng này nhưng sai trên mạng khác, do bộ nhớ đệm ở biên giữ phản hồi chuyển hướng cũ từ máy chủ gốc.
Triệu chứng cuối hay bị bỏ qua nhất. CDN có thể lưu cả phản hồi chuyển hướng do máy chủ gốc trả về, nên sau khi sửa ở máy chủ gốc, bạn cần xoá bộ nhớ đệm ở biên cho các địa chỉ liên quan trước khi kết luận quy tắc mới không chạy.
Ví dụ giả định: cửa hàng trực tuyến sau khi chia lại
Một cửa hàng bán đồ gốm ở Vĩnh Long có tên miền chính tenmien-moi.vn, tên miền cũ tenmien-cu.vn dùng suốt năm năm, và một tên miền chiến dịch tết đã hết mùa. Trước khi rà, chuyển hướng nằm rải rác: CDN ép https, tệp .htaccess cũng ép https và ép www, một plugin trong hệ quản trị nội dung lưu khoảng tám mươi đường dẫn sản phẩm cũ, còn tên miền cũ được chuyển tiếp ở trang quản lý của nhà đăng ký theo kiểu chỉ đưa về trang chủ.
Sau khi chia lại: CDN giữ ép https, ép www và hai quy tắc đưa tên miền cũ cùng tên miền chiến dịch về tenmien-moi.vn có giữ đường dẫn. Tệp .htaccess bỏ hẳn hai khối ép, chỉ còn quy tắc phục vụ ứng dụng. Plugin tiếp tục giữ đường dẫn sản phẩm, vì nhân viên vẫn sửa sản phẩm mỗi tuần. Chuyển tiếp ở nhà đăng ký được tắt sau khi tên miền cũ đã trỏ máy chủ tên miền về CDN.
Kết quả đo lại bằng curl: địa chỉ cũ dạng http không www của tên miền cũ từ ba bước xuống còn một bước, và một trang sản phẩm cũ của tên miền cũ nay đi thẳng tới trang sản phẩm mới tương ứng thay vì dừng ở trang chủ. Không có quy tắc nào mới được thêm vào; toàn bộ thay đổi là gỡ bớt và dời chỗ.
Câu hỏi thường gặp
Site nhỏ một máy chủ, không dùng CDN thì có cần quan tâm chuyện chọn tầng không?
Vẫn có, chỉ là hai tầng thay vì ba: máy chủ web và ứng dụng. Nguyên tắc giống hệt: chuyển hướng cấp tên miền và giao thức để ở máy chủ web, chuyển hướng theo nội dung để ở ứng dụng, và đừng để cả hai cùng làm một việc như ép https.
Đặt hết ở CDN cho tiện có được không?
Được với site ít thay đổi, nhưng khi nội dung đổi đường dẫn thường xuyên, bạn sẽ phải cập nhật tay quy tắc trên CDN và dễ quên. Ngoài ra quy tắc trên bảng điều khiển ít khi có lịch sử thay đổi rõ ràng, nên khi có sự cố khó biết ai sửa gì, lúc nào.
Làm sao biết một chuyển hướng do CDN hay do máy chủ gốc phát ra?
Đọc tiêu đề phản hồi của bước chuyển hướng đó bằng curl. CDN thường gắn tiêu đề nhận diện riêng và dòng server mang tên của họ; phản hồi từ máy chủ gốc đi qua CDN vẫn có những tiêu đề này, nhưng thường kèm thêm dấu vết của máy chủ web hoặc ứng dụng như tiêu đề do PHP hay WordPress thêm vào.
Bật luôn dùng HTTPS ở CDN rồi thì có nên xoá quy tắc https trên máy chủ không?
Thường nên, để mỗi việc chỉ do một nơi làm. Tuy vậy trước khi xoá hãy chắc chế độ mã hoá giữa CDN và máy chủ gốc đã là đầy đủ, và máy chủ gốc không thể bị truy cập thẳng bằng http từ bên ngoài, nếu không người truy cập thẳng địa chỉ IP sẽ đi qua kết nối không mã hoá.
Chuyển hướng theo quốc gia nên đặt ở đâu?
CDN biết quốc gia của địa chỉ IP nên đặt được, nhưng hãy cân nhắc kỹ: chuyển hướng ép theo quốc gia có thể làm máy tìm kiếm không thu thập được các phiên bản khác. Cách nhẹ nhàng hơn là gợi ý phiên bản phù hợp và để người dùng tự chọn; chi tiết thuộc danh mục chuyển hướng và SEO.