Không. Bản ghi CNAME không chuyển hướng tên miền. CNAME chỉ nói với máy phân giải DNS rằng tên này là bí danh của tên kia, hãy lấy địa chỉ IP của tên kia. Trình duyệt vẫn giữ nguyên tên miền ban đầu trên thanh địa chỉ, vẫn gửi tên miền ban đầu cho máy chủ, và máy chủ đích nếu không được cấu hình cho tên đó sẽ trả trang mặc định, trang lỗi hoặc lỗi chứng chỉ.
Muốn người dùng gõ tenmien-cu.vn mà sang tenmien-moi.vn, bạn cần một phản hồi HTTP 301 hoặc 302 từ một máy chủ nào đó: máy chủ của bạn, CDN, hoặc dịch vụ chuyển tiếp của nhà đăng ký. Bài này giải thích vì sao DNS không làm được việc đó, ba lỗi thường gặp khi ai đó cố dùng CNAME thay chuyển hướng, và cách kết hợp DNS với chuyển hướng cho đúng.
DNS trả lời câu hỏi “ở đâu”, HTTP trả lời câu hỏi “cái gì”
DNS là hệ thống tra địa chỉ. Khi bạn gõ tenmien-cu.vn, máy tính hỏi DNS tên này ứng với địa chỉ IP nào. Bản ghi A trả lời trực tiếp bằng một địa chỉ IPv4, bản ghi AAAA bằng một địa chỉ IPv6, còn bản ghi CNAME trả lời gián tiếp: hãy đi hỏi tên kia. Kết thúc quá trình, máy tính có một địa chỉ IP, và DNS hết vai trò.
Sau đó trình duyệt mở kết nối tới địa chỉ IP vừa có và gửi yêu cầu HTTP. Trong yêu cầu có tiêu đề Host ghi đúng tên người dùng đã gõ, tức tenmien-cu.vn, bất kể DNS đã đi vòng qua bao nhiêu bí danh. Với https, tên này còn được gửi sớm hơn trong bước bắt tay mã hoá để máy chủ chọn chứng chỉ. Máy chủ dựa vào tên này để quyết định phục vụ site nào trong số hàng chục site có thể đang chạy trên cùng một địa chỉ.
Chuyển hướng là một quyết định ở tầng HTTP: máy chủ nhận yêu cầu, rồi trả lời “thứ bạn tìm ở địa chỉ khác” bằng mã 3xx và tiêu đề Location. DNS không có cách nào gửi câu trả lời kiểu đó, vì DNS không bao giờ nhìn thấy đường dẫn, không biết người dùng muốn trang nào, và không nói chuyện với trình duyệt bằng HTTP. Đây là ranh giới cứng giữa hai tầng, không phải thiếu sót của nhà cung cấp DNS nào.
Ba lỗi thường gặp khi dùng CNAME thay chuyển hướng
Hiện trang mặc định hoặc site của người khác. Bạn trỏ www.tenmien-cu.vn bằng CNAME về tenmien-moi.vn. Trình duyệt tới đúng máy chủ của tenmien-moi.vn nhưng xin site www.tenmien-cu.vn. Máy chủ không có cấu hình cho tên đó nên trả về khối mặc định, trên hosting dùng chung có thể là trang chào của nhà cung cấp, hoặc tệ hơn là một site bất kỳ khác trên cùng máy.
Lỗi chứng chỉ khi vào bằng https. Chứng chỉ trên máy chủ đích cấp cho tenmien-moi.vn. Trình duyệt kiểm thấy tên trên chứng chỉ không khớp tenmien-cu.vn và chặn bằng cảnh báo bảo mật toàn trang. Người dùng không bao giờ thấy nội dung, và phần lớn sẽ quay lui.
Trùng lặp nội dung nếu máy chủ lỡ phục vụ. Nếu máy chủ đích cấu hình bắt mọi tên và phục vụ cùng một nội dung, tên miền cũ hiện đúng site mới nhưng không chuyển hướng. Máy tìm kiếm thấy hai tên miền có cùng nội dung, phải tự đoán bản nào là chính, tín hiệu bị chia đôi. Bề ngoài trông như chạy tốt, nên lỗi này tồn tại rất lâu mà không ai phát hiện.
Ai làm được gì: DNS so với tầng HTTP
Bảng dưới liệt kê những việc người quản trị hay mong DNS làm, và việc đó thật ra thuộc tầng nào.
| Việc cần làm | DNS làm được? | Làm ở đâu |
|---|---|---|
| Đưa tên miền về máy chủ hoặc CDN nào | Có | Bản ghi A, AAAA, CNAME, hoặc đổi máy chủ tên miền |
| Đổi địa chỉ trên thanh trình duyệt | Không | Máy chủ web, CDN hoặc dịch vụ chuyển tiếp trả mã 3xx |
| Giữ đường dẫn từ tên cũ sang tên mới | Không | Quy tắc chuyển hướng có ghép đường dẫn |
| Ép http sang https | Không trực tiếp | Máy chủ web hoặc CDN; bản ghi HTTPS mới hỗ trợ trình duyệt chọn https sớm nhưng không thay chuyển hướng |
| Cho tên miền phụ dùng dịch vụ bên ngoài | Có | CNAME về tên do dịch vụ cung cấp, kèm cấu hình tên miền riêng bên phía dịch vụ |
Hàng cuối là việc CNAME sinh ra để làm: gắn shop.tenmien-moi.vn vào một nền tảng bán hàng, gắn tên miền phụ vào dịch vụ thư bản tin. Điểm mấu chốt là phía dịch vụ được báo trước tên miền của bạn, nên máy chủ của họ biết phục vụ đúng site và cấp đúng chứng chỉ. CNAME chỉ là nửa đầu của việc gắn tên miền.
Các giới hạn của CNAME cần biết khi thiết kế
Ngoài chuyện không chuyển hướng, CNAME còn mấy quy tắc kỹ thuật thường làm người mới vấp:
- Một tên đã có CNAME thì không được có bản ghi nào khác cùng tên. Bạn không thể vừa CNAME vừa MX cho cùng một tên, vì máy phân giải sẽ đi theo bí danh cho mọi loại câu hỏi.
- Tên gốc của vùng (apex, tức tenmien-cu.vn không có tiền tố) luôn có bản ghi SOA và NS, nên theo chuẩn không đặt CNAME được. Một số nhà cung cấp DNS có giải pháp riêng như làm phẳng CNAME hay bản ghi ALIAS, có bài riêng trong danh mục này.
- Mỗi bước bí danh là một lần tra thêm, chuỗi CNAME dài làm chậm lần truy cập đầu và tăng khả năng gãy khi một mắt xích bị xoá.
- CNAME trỏ về một tên đã bị chủ dịch vụ xoá là lỗ hổng chiếm tên miền phụ: người khác có thể đăng ký lại tên đó ở dịch vụ và phục vụ nội dung trên tên miền phụ của bạn. Rà định kỳ các CNAME trỏ ra ngoài và xoá những bản không còn dùng.
- Thời gian lưu (TTL) của CNAME cộng với TTL của bản ghi đích quyết định bao lâu thay đổi có hiệu lực ở mọi nơi.
Mục thứ tư thuộc về bảo mật nhiều hơn chuyển hướng, nhưng nó hay xảy ra đúng sau các đợt đổi tên miền: nhóm chuyển site, tắt dịch vụ cũ, quên xoá CNAME. Thêm việc rà CNAME vào danh sách kiểm sau mỗi lần chuyển.
Cách làm đúng khi muốn tên cũ đưa về tên mới
Ví dụ giả định: bạn muốn www.tenmien-cu.vn và tenmien-cu.vn đưa người dùng sang trang tương ứng trên tenmien-moi.vn. Trình tự đúng gồm cả DNS lẫn HTTP:
- Chọn nơi sẽ trả mã chuyển hướng: CDN, máy chủ web của bạn, hoặc chuyển tiếp ở nhà đăng ký nếu chấp nhận các giới hạn.
- Ở nơi đó, cấu hình nhận tên tenmien-cu.vn và www.tenmien-cu.vn. Với máy chủ web, đó là một khối server hay virtual host riêng có hai tên; với CDN, là zone của tên miền cũ.
- Đảm bảo nơi đó có chứng chỉ hợp lệ cho cả hai tên cũ, để người gõ https vẫn tới được bước chuyển hướng.
- Viết quy tắc trả 301 về https://tenmien-moi.vn kèm đường dẫn gốc. Trên nginx, khối đó chỉ cần một dòng return 301 https://tenmien-moi.vn$request_uri; đặt trong server có hai tên miền cũ.
- Bây giờ mới tới DNS: trỏ hai tên cũ về nơi vừa cấu hình, bằng bản ghi A hoặc CNAME tuỳ nơi đó cung cấp gì. Ở bước này dùng CNAME hoàn toàn hợp lệ, vì phía nhận đã biết tên.
- Kiểm bằng curl cho cả http, https, có www và không www, có đường dẫn con.
Thứ tự cấu hình phía nhận trước, DNS sau là điểm quan trọng nhất. Làm ngược lại, sẽ có một khoảng thời gian tên cũ đã trỏ tới nhưng phía nhận chưa biết, người dùng gặp đúng ba lỗi ở phần trên.
Kiểm một tên đang dùng bí danh hay đang chuyển hướng
Khi một tên miền hành xử lạ, hai lệnh dưới đây tách bạch phần DNS và phần HTTP, giúp bạn biết lỗi nằm ở tầng nào trước khi sửa:
- dig www.tenmien-cu.vn — đọc phần trả lời: thấy dòng CNAME rồi tới dòng A nghĩa là tên đang là bí danh của tên khác; chỉ có dòng A là trỏ thẳng địa chỉ IP.
- dig +short www.tenmien-cu.vn @1.1.1.1 và lặp lại với một máy phân giải khác — kết quả khác nhau thì thay đổi DNS chưa lan hết, nên đợi trước khi kết luận.
- curl -sI http://www.tenmien-cu.vn/ — mã 301 hoặc 302 kèm Location là có chuyển hướng HTTP; mã 200 là máy chủ đang phục vụ nội dung trực tiếp cho tên này.
- curl -svI https://www.tenmien-cu.vn/ 2>&1 | grep -i subject — xem chứng chỉ máy chủ trả về cấp cho tên nào; không chứa tên cũ là gốc của lỗi chứng chỉ.
- So kết quả: có CNAME mà curl trả 200 với nội dung của site mới là dấu hiệu trùng lặp nội dung; có CNAME mà curl trả trang lạ là máy chủ đích chưa khai báo tên.
Ghi kết quả bốn lệnh vào phiếu xử lý sự cố. Lần sau ai đó hỏi “sao CNAME rồi mà không chuyển”, bạn có sẵn bằng chứng để chỉ ra tầng nào đang thiếu thay vì giải thích lý thuyết.
Khi nào CNAME là đủ, không cần chuyển hướng
Không phải lúc nào bạn cũng cần chuyển hướng. Nếu bạn muốn một tên miền phụ hiển thị nội dung riêng do dịch vụ khác phục vụ, ví dụ blog.tenmien-moi.vn chạy trên một nền tảng viết blog, thì CNAME cộng với cấu hình tên miền riêng ở nền tảng là đúng, và thanh địa chỉ giữ nguyên blog.tenmien-moi.vn chính là điều bạn muốn.
Tương tự, khi website của bạn đứng sau CDN và CDN yêu cầu trỏ www bằng CNAME về một tên của họ, đó vẫn là một site, một tên chuẩn, chỉ khác đường đi. Chuyển hướng chỉ cần khi có hai hoặc nhiều tên mà bạn muốn người dùng và máy tìm kiếm chỉ thấy một.
Câu hỏi giúp quyết định nhanh: sau khi gõ tên này, bạn muốn thanh địa chỉ hiện tên nào? Nếu vẫn là chính tên đó, cần DNS và cấu hình phía phục vụ. Nếu là tên khác, cần chuyển hướng HTTP, và DNS chỉ là bước đưa người dùng tới nơi phát ra chuyển hướng.
Câu hỏi thường gặp
Nhà cung cấp DNS có mục “bản ghi URL” hoặc “chuyển hướng”, đó có phải DNS làm chuyển hướng không?
Không hẳn. Đó là cách nói của giao diện: khi bạn tạo bản ghi kiểu đó, nhà cung cấp trỏ tên về máy chủ web của họ và máy chủ đó trả mã chuyển hướng. Bản chất vẫn là chuyển hướng HTTP do một máy chủ thực hiện, chỉ là máy chủ đó do nhà cung cấp vận hành thay bạn.
Trỏ CNAME tên miền cũ về tên miền mới có giữ được thứ hạng không?
Không theo cách bạn mong muốn. Máy tìm kiếm không thấy tín hiệu chuyển hướng nào; họ hoặc thấy lỗi, hoặc thấy nội dung trùng ở hai tên miền. Để chuyển tín hiệu sang tên mới, cần chuyển hướng 301 từng trang và khai báo đổi địa chỉ với công cụ quản trị tìm kiếm.
Vì sao trỏ CNAME xong vào được nhưng hiện site của ai đó khác?
Vì máy chủ đích chứa nhiều site và không có cấu hình cho tên của bạn, nên nó phục vụ site mặc định, thường là site đầu tiên trong cấu hình. Bạn cần khai báo tên của mình ở phía máy chủ đích, hoặc thay CNAME bằng một chuyển hướng thật.
Có thể vừa đặt CNAME cho www vừa đặt chuyển hướng không?
Có, và đó thường là cách đúng. CNAME đưa www về CDN hoặc máy chủ, còn CDN hoặc máy chủ đó trả mã chuyển hướng về tên chuẩn. Hai việc ở hai tầng khác nhau, bổ sung cho nhau chứ không thay thế nhau.
Bản ghi HTTPS mới trong DNS có thay được chuyển hướng http sang https không?
Không thay hoàn toàn. Bản ghi HTTPS (và SVCB) giúp trình duyệt hỗ trợ nó biết trước site dùng https và các tham số kết nối, nhờ đó có thể đi thẳng https. Nhưng trình duyệt cũ, công cụ dòng lệnh và nhiều bot không dùng bản ghi này, nên máy chủ vẫn cần trả 301 cho cổng 80.