Công cụ thay đổi địa chỉ trong Google Search Console là nơi bạn báo cho Google biết site đã chuyển sang tên miền mới, để Google ưu tiên thu thập địa chỉ mới và chuyển tín hiệu từ site cũ sang nhanh hơn. Công cụ này không thay thế chuyển hướng 301; nó chỉ hoạt động khi chuyển hướng đã chạy đúng, và Google sẽ kiểm tra điều đó trước khi nhận khai báo.
Bài này dành cho người đã bật chuyển hướng từ tên miền cũ sang tên miền mới và đang chuẩn bị khai báo. Nội dung gồm: khi nào dùng và khi nào không dùng công cụ, điều kiện cần chuẩn bị, các bước thao tác, cách đọc thông báo khi bị từ chối, và việc làm trong mấy tháng sau. Giao diện công cụ có thể đổi theo thời gian; tên mục trong bài mô tả theo nguyên lý, bạn nên đối chiếu với tài liệu trợ giúp hiện hành của Google.
Khi nào dùng công cụ, khi nào không
Nhiều người mở công cụ này cho mọi kiểu thay đổi địa chỉ, rồi thấy không có lựa chọn phù hợp. Theo tài liệu của Google, công cụ dành cho việc chuyển cả site từ tên miền này sang tên miền khác; các thay đổi trong cùng một tên miền không cần và không dùng được nó.
| Tình huống, ví dụ giả định | Dùng công cụ? | Làm gì thay vào đó |
|---|---|---|
| tenmien-cu.vn sang tenmien-moi.vn | Có | Chuyển hướng 301 từng trang rồi khai báo |
| tenmien-cu.com sang tenmien-cu.vn | Có | Như trên, đây cũng là đổi tên miền |
| Chuyển từ http sang https cùng tên miền | Không | Chuyển hướng 301 và thêm thuộc tính https là đủ |
| Đổi www thành không www | Không | Chuyển hướng 301, đặt canonical nhất quán |
| Đổi cấu trúc đường dẫn trong cùng tên miền | Không | Chuyển hướng 301 theo bảng ánh xạ |
| Chuyển một thư mục sang tên miền khác | Không | Chuyển hướng 301 cho thư mục đó, gửi sơ đồ trang mới |
Điểm chung của mọi dòng là chuyển hướng 301. Công cụ thay đổi địa chỉ chỉ là phần bổ sung cho trường hợp đổi cả tên miền, nơi Google cần biết rằng hai site thật ra là một.
Điều kiện cần có trước khi mở công cụ
Chuẩn bị đủ những thứ sau, nếu thiếu một mục, khai báo sẽ bị từ chối hoặc không mang lại tác dụng:
- Cùng một tài khoản là chủ sở hữu đã xác minh của cả hai thuộc tính. Quyền người dùng thường không đủ; phải là chủ sở hữu. Nếu site cũ do đơn vị khác dựng và xác minh, xin họ thêm bạn làm chủ sở hữu trước ngày chuyển, đừng đợi lúc gấp.
- Thuộc tính của site mới đã được thêm và xác minh. Cách xác minh bằng bản ghi TXT ở DNS bền hơn tệp HTML, vì không bị mất khi dựng lại mã nguồn.
- Chuyển hướng 301 đang chạy trên trang chủ và các trang quan trọng. Google lấy mẫu một số địa chỉ của site cũ để kiểm. Trang chủ cũ phải chuyển thẳng một bước về trang chủ mới.
- Site mới không tự chuyển hướng đi chỗ khác. Nếu trang chủ mới lại chuyển sang một địa chỉ thứ ba, công cụ sẽ coi đó là cấu hình chưa xong.
- Chứng chỉ HTTPS phủ tên miền cũ. Người dùng gõ địa chỉ https của tên miền cũ phải nhận được chuyển hướng chứ không phải cảnh báo chứng chỉ. Phần này thường bị quên khi tên miền cũ không còn máy chủ riêng.
- Robots.txt của site cũ không chặn thu thập. Google phải vào được địa chỉ cũ mới thấy chuyển hướng. Chặn site cũ bằng robots.txt là chặn luôn đường đi của tín hiệu.
Một lưu ý về loại thuộc tính: tài liệu của Google từng có những yêu cầu riêng về việc dùng thuộc tính tên miền hay thuộc tính theo tiền tố địa chỉ cho công cụ này. Trước khi làm, đọc mục trợ giúp hiện hành để chọn đúng loại thuộc tính cho site cũ.
Các bước khai báo
Khi đã đủ điều kiện, phần thao tác khá ngắn. Trình tự dưới đây theo nguyên lý chung, tên mục có thể khác đôi chút tuỳ phiên bản giao diện:
- Đăng nhập bằng tài khoản là chủ sở hữu của cả hai thuộc tính, chọn thuộc tính của site cũ.
- Vào phần cài đặt của thuộc tính, chọn mục thay đổi địa chỉ.
- Trong danh sách thả xuống, chọn thuộc tính của site mới. Nếu site mới không xuất hiện, nghĩa là tài khoản chưa là chủ sở hữu đã xác minh của nó.
- Công cụ chạy các bước kiểm tra: trang chủ cũ có chuyển hướng 301 về site mới không, một số trang mẫu có chuyển hướng không, site mới có truy cập được không. Đợi kết quả từng mục.
- Nếu các mục kiểm tra đạt, xác nhận gửi. Công cụ sẽ hiển thị thông báo trên thuộc tính cũ cho biết site đang được chuyển.
- Gửi sơ đồ trang của site mới trong thuộc tính mới. Có thể giữ sơ đồ trang chứa địa chỉ cũ ở thuộc tính cũ thêm một thời gian để Google thấy và theo các chuyển hướng nhanh hơn.
Sau khi gửi, đừng gỡ chuyển hướng hay thay đổi lớn cấu trúc site mới. Theo tài liệu của Google, khai báo có hiệu lực trong một khoảng thời gian dài, tính bằng tháng; đó cũng là lúc chuyển hướng phải chạy ổn định nhất.
Đọc thông báo khi bị từ chối
Trang chủ không chuyển hướng 301. Thường do trang chủ cũ trả 302 vì cấu hình mặc định của một số plugin hoặc bảng điều khiển hosting, hoặc trả 200 vì máy chủ cũ vẫn phục vụ trang. Kiểm bằng curl -sI tenmien-cu.vn và curl -sI www.tenmien-cu.vn, cả bản http lẫn https.
Chuyển hướng qua nhiều bước. Trang chủ cũ chuyển sang https của tên miền cũ, rồi mới sang tên miền mới, rồi thêm www. Google vẫn theo được chuỗi ngắn nhưng nên rút về một bước để kiểm tra đạt và đỡ mất thời gian thu thập.
Trang mẫu không chuyển hướng. Công cụ chọn ngẫu nhiên vài địa chỉ cũ. Nếu bảng ánh xạ bỏ sót, hoặc quy tắc chỉ chuyển trang chủ, địa chỉ mẫu sẽ trả 404. Đây là dấu hiệu bảng ánh xạ chưa đủ, không chỉ là lỗi khai báo.
Không tải được trang chủ mới. Site mới đang chặn bằng mật khẩu, tường lửa chặn bot, hoặc còn thẻ noindex sót từ môi trường thử. Gỡ những thứ đó trước khi khai báo.
Không thấy site mới trong danh sách. Tài khoản chưa là chủ sở hữu đã xác minh của thuộc tính mới, hoặc đang xem nhầm loại thuộc tính. Kiểm phần người dùng và quyền của thuộc tính mới.
Thời điểm khai báo: trước, trong hay sau ngày chuyển
Không có nút khai báo trước. Công cụ chỉ nhận khi chuyển hướng đã chạy thật trên tên miền cũ, nên thời điểm sớm nhất là ngay sau khi bạn trỏ tên miền và bật quy tắc. Phần việc làm trước được là mọi thứ phía chuẩn bị: thêm và xác minh thuộc tính mới vài ngày trước, kiểm quyền chủ sở hữu ở cả hai bên, dựng xong chứng chỉ cho tên miền cũ.
Thời điểm hợp lý nhất là sau khi đã chạy kiểm bảng ánh xạ vòng đầu và sửa các lỗi lớn, thường trong vài giờ đến một ngày sau khi chuyển. Khai báo quá vội khi chuyển hướng còn sai nhiều thì Google bắt đầu thu thập theo cấu hình lỗi; khai báo quá muộn, sau vài tuần, thì mất phần lợi thế của công cụ trong giai đoạn quan trọng nhất.
Nếu site có lượng truy cập theo mùa, chọn ngày chuyển rơi vào mùa thấp điểm, rồi khai báo ngay trong tuần đó. Như vậy giai đoạn dao động tự nhiên sau khi chuyển không trùng lúc doanh nghiệp cần lượt truy cập nhất.
Bing và các máy tìm kiếm khác
Google không phải nơi duy nhất cần báo. Bing Webmaster Tools cũng có chức năng khai báo chuyển site, với nguyên lý tương tự: xác minh cả hai site, chuyển hướng 301 đã chạy, rồi chọn kiểu chuyển trong công cụ. Lưu lượng từ Bing ở Việt Nam thường nhỏ, nhưng chỉ mất vài phút và dữ liệu của Bing còn được một số dịch vụ khác dùng lại, nên nên làm.
Với các máy tìm kiếm không có công cụ khai báo, chuyển hướng 301 là tín hiệu duy nhất. Đó là lý do mọi bài trong danh mục này đều nhấn mạnh chất lượng chuyển hướng hơn là thao tác trong công cụ: công cụ chỉ giúp nhanh hơn, còn chuyển hướng mới là thứ mang tín hiệu đi.
Ngoài máy tìm kiếm, hãy cập nhật địa chỉ ở những nơi bạn tự quản: hồ sơ doanh nghiệp trên bản đồ số, trang mạng xã hội, tài khoản quảng cáo, công cụ đo lường lượt truy cập, chữ ký thư điện tử. Những chỗ này không đi qua công cụ thay đổi địa chỉ và sẽ tiếp tục trỏ về tên miền cũ nếu không ai sửa.
Sau khi gửi: theo dõi trong mấy tháng đầu
Trong vài tuần đầu, báo cáo hiệu suất của thuộc tính cũ sẽ giảm dần, của thuộc tính mới tăng dần. Hai đường không nhất thiết khớp nhau theo ngày; có giai đoạn tổng của hai bên thấp hơn trước khi chuyển. Mức dao động bao nhiêu là bình thường phụ thuộc quy mô site và chất lượng chuyển hướng, nên so tổng hai thuộc tính theo tuần thay vì nhìn từng ngày.
Báo cáo trang của thuộc tính cũ sẽ chuyển dần sang trạng thái trang có chuyển hướng. Nếu sau vài tuần vẫn còn nhiều trang cũ ở trạng thái đã lập chỉ mục mà không chuyển, kiểm lại xem các trang đó có thật sự trả 301 không. Ở thuộc tính mới, để ý trang bị loại vì trùng lặp hoặc vì canonical trỏ ngược về tên miền cũ, một lỗi hay gặp khi mã nguồn còn ghi cứng tên miền cũ.
Không gửi lại khai báo nhiều lần nếu không có thay đổi. Nếu lỡ khai báo nhầm site đích, công cụ có tuỳ chọn huỷ trên thuộc tính cũ; huỷ xong thì sửa chuyển hướng cho đúng rồi mới khai báo lại. Toàn bộ phần đo lường sau khi chuyển có bài riêng trong danh mục này.
Câu hỏi thường gặp
Không khai báo thay đổi địa chỉ thì Google có hiểu là site đã chuyển không?
Có, Google vẫn theo chuyển hướng 301 và dần cập nhật chỉ mục. Khai báo giúp quá trình nhanh và rõ ràng hơn, đặc biệt với site lớn, nhưng không phải điều kiện bắt buộc để chuyển thành công.
Khai báo xong thì gỡ chuyển hướng được chưa?
Chưa. Chuyển hướng phải giữ trong thời gian dài, khuyến nghị phổ biến là ít nhất một năm và tốt nhất là giữ lâu dài. Gỡ sớm thì liên kết ngoài và dấu trang của người dùng sẽ gãy.
Chỉ chuyển một phần site sang tên miền mới thì có dùng công cụ được không?
Không. Công cụ dành cho chuyển cả site. Với chuyển một phần, chỉ cần chuyển hướng 301 phần đó, gửi sơ đồ trang ở thuộc tính mới và để site cũ tiếp tục hoạt động bình thường.
Hai tên miền cũ cùng gộp về một tên miền mới thì khai báo thế nào?
Khai báo riêng cho từng thuộc tính cũ, mỗi lần chọn cùng một thuộc tính mới. Điều kiện chuyển hướng phải đạt với từng tên miền cũ, nghĩa là mỗi tên miền đều cần bảng ánh xạ riêng tới trang tương ứng trên site mới, không chỉ chuyển trang chủ.
Thuộc tính cũ có nên xoá khỏi Search Console sau khi chuyển không?
Không nên xoá sớm. Giữ để theo dõi các địa chỉ cũ còn được thu thập, lỗi chuyển hướng phát sinh và liên kết ngoài còn trỏ về. Thuộc tính không tốn gì và là nơi duy nhất nhìn thấy dữ liệu của tên miền cũ.