Chuyển hướng 301 từ tên miền cũ nên giữ càng lâu càng tốt; khuyến nghị phổ biến từ Google là tối thiểu một năm, nhưng với site có liên kết ngoài và khách quen thì nên coi là giữ vĩnh viễn, đi kèm việc gia hạn tên miền cũ. Lý do không nằm ở máy tìm kiếm mà ở con người: liên kết trong bài báo, tài liệu in, thư điện tử cũ và dấu trang của khách sẽ còn được bấm nhiều năm sau.
Bài này trả lời ba câu hỏi gặp sau mỗi lần đổi tên miền: giữ chuyển hướng bao lâu là đủ, có nên tiếp tục trả tiền gia hạn tên miền cũ, và để chuyển hướng còn chạy thì cần duy trì những thành phần nào. Phần cuối bàn về rủi ro khi để tên miền cũ hết hạn, một rủi ro thường bị đánh giá thấp. Tên miền trong bài là ví dụ giả định.
Giữ bao lâu: điều máy tìm kiếm cần và điều người dùng cần
Về phía máy tìm kiếm, Google cho biết họ cần thời gian để thu thập lại các địa chỉ cũ, thấy chuyển hướng và chuyển tín hiệu sang địa chỉ mới. Thời gian này phụ thuộc tần suất Google ghé site: trang chủ và trang phổ biến được ghé thường xuyên, trang sâu ít lượt có thể nhiều tháng mới được ghé lại. Khuyến nghị phổ biến là giữ ít nhất một năm, và tài liệu của Google nói rõ nên giữ lâu hơn nếu có thể. Hãy kiểm tài liệu hiện hành vì con số khuyến nghị có thể được cập nhật.
Về phía người dùng, không có hạn nào cả. Một bài viết trên báo nhắc tới trang của bạn vẫn nằm đó và vẫn được đọc sau năm năm. Một tờ rơi in mã QR trỏ tới địa chỉ cũ vẫn nằm trên bàn khách. Một đối tác lưu đường dẫn trang báo giá trong thư mục dấu trang. Gỡ chuyển hướng là biến tất cả những lối vào đó thành trang lỗi, hoặc tệ hơn, thành trang của người khác nếu tên miền đổi chủ.
Vì vậy câu hỏi đúng không phải là giữ bao lâu, mà là chi phí giữ có nhỏ hơn giá trị của những lối vào còn sót không. Với đa số doanh nghiệp, chi phí gia hạn một tên miền mỗi năm nhỏ hơn nhiều so với một khách hàng bị lạc.
Những gì phải duy trì để chuyển hướng còn chạy
Nhiều người nghĩ giữ tên miền là đủ. Thực tế, chuyển hướng chỉ chạy khi cả chuỗi thành phần phía sau còn sống. Danh sách cần duy trì:
- Đăng ký tên miền. Gia hạn đúng hạn, bật tự động gia hạn nếu nhà đăng ký có, và để thông tin liên hệ là địa chỉ thư điện tử còn người đọc. Phần lớn sự cố mất tên miền bắt nguồn từ thư nhắc gia hạn gửi tới hộp thư không ai mở.
- Bản ghi DNS. Tên miền cũ phải tiếp tục trỏ tới một nơi có thể trả chuyển hướng: máy chủ, CDN hoặc dịch vụ chuyển tiếp. Đổi nhà cung cấp DNS cho tên miền mới không được làm mất bản ghi của tên miền cũ.
- Nơi trả chuyển hướng. Có thể là khối cấu hình trên máy chủ của site mới, quy tắc ở CDN, hay một máy chủ nhỏ riêng. Khi dọn máy chủ hoặc chuyển hosting, khối cấu hình của tên miền cũ hay bị xoá vì trông như rác.
- Chứng chỉ HTTPS cho tên miền cũ. Liên kết cũ phần lớn là địa chỉ https. Nếu tên miền cũ không có chứng chỉ hợp lệ, trình duyệt hiện cảnh báo trước khi kịp nhận chuyển hướng. Chứng chỉ tự động gia hạn phải còn xác minh được, nghĩa là tên miền cũ vẫn phải trỏ đúng chỗ.
- Bảng ánh xạ. Quy tắc từng trang phải còn, không chỉ quy tắc chuyển về trang chủ. Nếu một ngày gộp cấu hình cho gọn, phải giữ nguyên các dòng ánh xạ.
Nên ghi danh sách này vào tài liệu vận hành của site, kèm tên người chịu trách nhiệm từng mục. Chuyển hướng hiếm khi hỏng vào ngày chuyển; nó hỏng hai, ba năm sau khi người làm ban đầu đã nghỉ.
So sánh ba lựa chọn với tên miền cũ
Khi hết giai đoạn đầu, chủ site thường cân nhắc ba hướng. Bảng dưới so sánh theo mức rủi ro và công sức.
| Lựa chọn | Ưu điểm | Rủi ro |
|---|---|---|
| Giữ tên miền, giữ chuyển hướng từng trang | Không mất lối vào nào, tín hiệu liên kết tiếp tục chảy | Chi phí gia hạn hằng năm, phải nhớ duy trì chứng chỉ và cấu hình |
| Giữ tên miền, chỉ chuyển về trang chủ | Cấu hình đơn giản | Người đến từ liên kết sâu bị lạc; máy tìm kiếm có thể coi là trang không còn |
| Bỏ tên miền khi hết hạn | Không tốn thêm | Mất mọi lối vào cũ; người khác có thể đăng ký lại và dùng lưu lượng, uy tín của bạn |
Lựa chọn thứ hai thường xuất hiện do tình cờ chứ không do chủ ý: ai đó dọn cấu hình, bỏ bảng ánh xạ, chỉ giữ một dòng chuyển về trang chủ. Đây là lý do nên kiểm định kỳ một vài địa chỉ sâu của tên miền cũ, không chỉ trang chủ.
Rủi ro khi để tên miền cũ hết hạn
Người khác đăng ký lại. Có những dịch vụ chuyên theo dõi tên miền sắp hết hạn để đăng ký ngay khi được thả. Tên miền có lịch sử, có liên kết ngoài thường được săn trước tiên. Người mua mới có thể dựng trang quảng cáo, trang nội dung kém chất lượng, hoặc trang giả mạo thương hiệu cũ của bạn.
Khách cũ bị lừa. Khách quen gõ tên miền cũ, thấy trang có giao diện na ná, có thể để lại thông tin hoặc chuyển tiền. Doanh nghiệp không có lỗi về mặt kỹ thuật nhưng vẫn chịu thiệt về uy tín.
Thư điện tử thất lạc. Nếu tên miền cũ từng dùng cho hộp thư, người mua mới có thể dựng máy chủ thư và nhận các thư gửi tới địa chỉ cũ, kể cả thư đặt lại mật khẩu của các tài khoản dịch vụ đăng ký bằng địa chỉ đó. Đây là rủi ro bảo mật thật, không chỉ là chuyện SEO.
Mất dấu vết tài liệu. Hồ sơ, hợp đồng, tài liệu công bố có ghi tên miền cũ. Khi tên miền rơi vào tay người khác, mọi tài liệu đó trỏ tới một nơi bạn không kiểm soát.
Liên kết ngoài thành tài sản của người khác. Các liên kết từ báo chí, diễn đàn, trang đối tác vẫn trỏ về tên miền cũ. Khi người khác nắm tên miền, họ có thể chuyển hướng toàn bộ giá trị đó sang site của họ, kể cả site đối thủ, còn site mới của bạn mất hẳn phần tín hiệu từng được thừa hưởng qua chuyển hướng.
Kế hoạch duy trì tên miền cũ dài hạn
Để việc giữ tên miền cũ không phụ thuộc trí nhớ của một người, lập một kế hoạch nhỏ ngay khi chuyển xong:
- Gia hạn tên miền cũ dài hạn nhiều năm một lần nếu nhà đăng ký cho phép, và bật tự động gia hạn với phương thức thanh toán còn hiệu lực.
- Chuyển thông tin liên hệ quản trị của tên miền cũ sang hộp thư thuộc tên miền mới hoặc hộp thư chung của bộ phận, không để hộp thư cá nhân của một nhân viên.
- Đặt lịch kiểm hằng quý: chạy curl cho trang chủ và năm địa chỉ sâu của tên miền cũ, cả http và https, xác nhận đều trả 301 một bước về đúng trang mới.
- Bật khoá chuyển tên miền tại nhà đăng ký để giảm rủi ro bị chuyển đi trái phép; phần này có bài riêng ở các site chuyên về tên miền.
- Ghi tên miền cũ vào danh sách tài sản số của doanh nghiệp cùng ngày hết hạn, để khi bàn giao công việc người sau biết nó còn quan trọng.
Tên miền cũ dùng cho thư điện tử: chuyển hướng web chưa đủ
Chuyển hướng 301 chỉ áp cho trang web. Nếu doanh nghiệp từng dùng hộp thư theo tên miền cũ, thư gửi tới địa chỉ cũ đi theo bản ghi MX chứ không theo chuyển hướng. Đối tác lâu năm, cơ quan thuế, ngân hàng, khách hàng cũ vẫn có thể gửi tới địa chỉ cũ nhiều năm sau. Vì vậy, khi đổi tên miền, cần quyết định riêng cho phần thư: giữ hộp thư cũ, chuyển tiếp toàn bộ thư sang hộp thư mới, hay trả thư báo lỗi.
Cách phổ biến là giữ bản ghi MX của tên miền cũ trỏ vào cùng dịch vụ thư, đặt địa chỉ cũ làm bí danh của địa chỉ mới, để thư đến vẫn vào đúng người. Song song, rà danh sách tài khoản dịch vụ quan trọng đăng ký bằng địa chỉ cũ, như tài khoản quản trị tên miền, hosting, cổng thanh toán, mạng xã hội, và đổi sang địa chỉ mới. Chỉ khi danh sách đó sạch mới nên tính tới chuyện ngừng nhận thư trên tên miền cũ.
Khi nào có thể cân nhắc bỏ tên miền cũ
Có những trường hợp bỏ tên miền cũ là hợp lý: tên miền chỉ dùng vài tháng cho một chiến dịch nhỏ, không có liên kết ngoài, không có khách quen, không từng dùng cho thư điện tử. Ngay cả khi đó, hãy kiểm tra trước bằng dữ liệu: báo cáo liên kết trong công cụ quản trị máy tìm kiếm, nhật ký truy cập của tên miền cũ trong ba tháng gần nhất, và danh sách tài khoản dịch vụ còn đăng ký bằng địa chỉ thư thuộc tên miền đó.
Nếu nhật ký vẫn còn lượt truy cập thật đều đặn, dù nhỏ, hoặc còn liên kết từ những nơi có uy tín, nên tiếp tục giữ. Nếu gần như không còn gì và đã đổi hết địa chỉ thư trên các tài khoản, bạn có thể để hết hạn, nhưng nên chấp nhận khả năng tên miền đó sau này mang nội dung khác.
Với tên miền mang thương hiệu chính của doanh nghiệp, kể cả khi đã đổi sang thương hiệu mới, lời khuyên chung là giữ. Thương hiệu cũ còn trong trí nhớ khách hàng lâu hơn bạn nghĩ, và một tên miền trùng tên thương hiệu cũ trong tay người lạ là rủi ro khó đo đếm.
Câu hỏi thường gặp
Giữ chuyển hướng một năm rồi gỡ thì thứ hạng của site mới có bị ảnh hưởng không?
Nếu sau một năm Google đã cập nhật hầu hết địa chỉ, ảnh hưởng tới thứ hạng thường nhỏ. Nhưng liên kết ngoài trỏ về tên miền cũ sẽ không còn truyền giá trị, và người dùng đi theo liên kết đó sẽ gặp lỗi. Vì vậy giữ lâu dài vẫn là lựa chọn an toàn hơn.
Có thể dùng dịch vụ chuyển tiếp tên miền của nhà đăng ký thay cho máy chủ không?
Được, nhiều nhà đăng ký có chức năng chuyển tiếp. Cần kiểm ba điểm: có trả mã 301 không, có giữ phần đường dẫn không, và có hỗ trợ HTTPS cho tên miền cũ không. Thiếu một trong ba thì nên dùng máy chủ hoặc CDN.
Tên miền cũ đã lỡ hết hạn vài ngày thì còn lấy lại được không?
Thường vẫn còn, vì sau khi hết hạn có giai đoạn chờ và giai đoạn chuộc lại tuỳ loại tên miền và nhà đăng ký, phí chuộc có thể cao hơn phí gia hạn. Liên hệ nhà đăng ký ngay, đừng đợi.
Có nên đặt nội dung riêng trên tên miền cũ thay vì chuyển hướng không?
Không nên nếu mục tiêu là chuyển tín hiệu sang site mới. Hai site có nội dung giống nhau gây trùng lặp, còn nội dung khác hẳn thì tên miền cũ thành một site độc lập phải chăm riêng.
Có cần giữ hosting cho tên miền cũ không?
Không cần hosting đầy đủ. Chỉ cần một nơi trả được chuyển hướng 301 với chứng chỉ hợp lệ, có thể là khối cấu hình trên máy chủ của site mới hoặc quy tắc ở CDN. Chi phí chủ yếu còn lại là gia hạn tên miền.