Chuyển hướng từ https://www.vidu.vn về https://vidu.vn chỉ chạy được nếu máy chủ trình ra một chứng chỉ hợp lệ cho www.vidu.vn trước đã. Đây là điểm nhiều người không ngờ: họ đặt quy tắc 301 rất đúng, nhưng khách gõ www vẫn thấy màn hình cảnh báo kết nối không riêng tư, và quy tắc 301 không bao giờ được chạy tới.
Bài này giải thích vì sao thứ tự đó là bắt buộc, chứng chỉ kiểu nào phủ được những tên nào, những chỗ hay vướng khi xin chứng chỉ cho cả hai tên, và cách kiểm chứng chỉ của từng tên mà không phải đoán. Ví dụ dùng tên miền giả định vidu.vn.
Bắt tay TLS diễn ra trước mọi phản hồi chuyển hướng
Khi trình duyệt mở https://www.vidu.vn, việc đầu tiên không phải là gửi yêu cầu xem trang. Trình duyệt và máy chủ phải bắt tay TLS: trình duyệt nói tên nó muốn kết nối (phần mở rộng SNI mang tên www.vidu.vn), máy chủ chọn và gửi chứng chỉ, trình duyệt kiểm chứng chỉ có hợp lệ, còn hạn, và có ghi tên www.vidu.vn hay không. Chỉ khi bước này qua, kênh mã hoá mới được lập và yêu cầu xem trang mới được gửi đi.
Phản hồi 301 là một phản hồi HTTP, nằm bên trong kênh mã hoá. Nếu chứng chỉ không có tên www.vidu.vn, trình duyệt dừng ngay ở bước bắt tay và hiện cảnh báo; nó không gửi yêu cầu, nên máy chủ không có dịp trả 301. Người dùng có thể bấm qua cảnh báo trên một số trình duyệt, nhưng phần lớn sẽ quay đi, và nếu tên miền đã bật HSTS thì trình duyệt không cho bấm qua nữa.
Điều này chỉ áp cho chiều https. Với http://www.vidu.vn, không có bắt tay TLS, máy chủ trả 301 ngay. Vì vậy có tình trạng "gõ www.vidu.vn thì vào được, gõ https://www.vidu.vn thì báo lỗi": trình duyệt thử http trước rồi được chuyển thẳng về tên chuẩn, còn ai dùng liên kết https có www thì vấp lỗi chứng chỉ.
Trình duyệt mới có xu hướng tự thử https trước khi người dùng gõ tên miền không kèm giao thức. Khi đó cả những người chỉ gõ www.vidu.vn cũng có thể vấp lỗi chứng chỉ ở tên www. Đây là lý do một chứng chỉ chỉ có tên gốc ngày càng dễ lộ lỗi hơn trước.
Các kiểu chứng chỉ và tên mà chúng phủ
Một chứng chỉ có thể ghi một hoặc nhiều tên trong trường tên thay thế của chủ thể (SAN). Trình duyệt chỉ nhìn vào danh sách này để quyết định tên có khớp hay không.
| Kiểu chứng chỉ | Ví dụ tên ghi trong chứng chỉ | Phủ | Không phủ |
|---|---|---|---|
| Một tên | vidu.vn | vidu.vn | www.vidu.vn và mọi tên miền phụ |
| Nhiều tên | vidu.vn, www.vidu.vn | Đúng hai tên đó | blog.vidu.vn nếu không ghi thêm |
| Ký tự đại diện | *.vidu.vn | www.vidu.vn, blog.vidu.vn, mọi tên một cấp | vidu.vn (tên gốc) và a.b.vidu.vn (hai cấp) |
| Ký tự đại diện cộng tên gốc | *.vidu.vn, vidu.vn | Tên gốc và mọi tên một cấp | Tên hai cấp trở xuống |
Nhiều dịch vụ cấp chứng chỉ, kể cả dịch vụ miễn phí tự động, cho phép ghi nhiều tên vào một chứng chỉ. Với website thông thường, một chứng chỉ ghi cả tên gốc và www là lựa chọn gọn nhất.
Ký tự đại diện không phủ tên gốc, cũng không phủ hai cấp
Hiểu lầm hay gặp nhất là nghĩ chứng chỉ *.vidu.vn phủ "mọi thứ của vidu.vn". Theo quy tắc so tên mà trình duyệt áp dụng, dấu sao chỉ thay cho đúng một nhãn ở vị trí ngoài cùng bên trái. Tên gốc vidu.vn không có nhãn nào ở vị trí đó nên không khớp. Tên a.b.vidu.vn có hai nhãn nên cũng không khớp.
Hệ quả thực tế: site chọn tên trần làm chuẩn mà chỉ cài chứng chỉ *.vidu.vn thì chính trang chủ báo lỗi, còn www lại chạy. Ngược lại, site chạy ở www với chứng chỉ ký tự đại diện, đặt chuyển hướng từ tên gốc về www, thì khách gõ https://vidu.vn vấp lỗi trước khi được chuyển. Cả hai trường hợp đều sửa bằng cách thêm tên gốc vào cùng chứng chỉ.
Tên hai cấp hay xuất hiện ở các hệ thống cũ hoặc các môi trường thử, ví dụ thu.api.vidu.vn. Nếu những tên này cũng được chuyển hướng hoặc được truy cập bằng https, chúng cần chứng chỉ riêng hoặc ký tự đại diện ở cấp tương ứng (*.api.vidu.vn).
Một lưu ý về cấp phát: dịch vụ cấp chứng chỉ thường yêu cầu xác minh qua bản ghi DNS cho chứng chỉ ký tự đại diện. Nếu hệ thống tự động gia hạn của bạn chỉ làm được xác minh qua http, nó sẽ không gia hạn được ký tự đại diện. Chọn kiểu chứng chỉ theo cách xác minh mà hạ tầng của bạn tự động hoá được.
Xin chứng chỉ cho cả hai tên: những chỗ hay vướng
Nếu yêu cầu cấp chứng chỉ có hai tên mà thất bại, thường rơi vào một trong các trường hợp dưới đây. Kiểm lần lượt:
- Thiếu bản ghi DNS cho www. Dịch vụ cấp chứng chỉ không xác minh được một tên không trỏ về đâu. Thêm bản ghi trước rồi mới xin.
- www trỏ về nơi khác. Bản ghi www còn trỏ về hosting cũ hoặc trang đỗ của nhà đăng ký; xác minh qua http đi tới đó và thất bại.
- Quy tắc chuyển hướng chặn đường xác minh. Với xác minh qua http, dịch vụ cấp chứng chỉ tải một tệp dưới thư mục /.well-known/acme-challenge/. Nhiều dịch vụ đi theo chuyển hướng, nhưng nếu quy tắc đưa yêu cầu sang một tên khác hoặc máy chủ khác không có tệp đó, xác minh sẽ thất bại. Cách an toàn là loại trừ thư mục này khỏi quy tắc chuyển hướng hoặc đảm bảo đích chuyển hướng phục vụ được tệp.
- Bản ghi CAA không cho phép. Nếu tên miền có bản ghi CAA, chỉ những đơn vị được liệt kê mới được cấp chứng chỉ. Kiểm bản ghi CAA ở tên gốc, vì www kế thừa từ đó nếu không có bản ghi riêng.
- CDN đứng trước chặn xác minh. Nếu www đi qua CDN còn tên gốc thì không (hoặc ngược lại), đường đi của yêu cầu xác minh khác nhau giữa hai tên. Kiểm từng tên đi đâu.
Sau khi cấp xong, xem lại danh sách tên trong chứng chỉ thay vì tin vào thông báo "thành công" của công cụ. Có công cụ âm thầm bỏ tên lỗi và cấp chứng chỉ chỉ với tên còn lại.
Máy chủ trả nhầm chứng chỉ của site khác
Một máy chủ có thể phục vụ nhiều website trên cùng một địa chỉ IP, và chọn chứng chỉ dựa vào tên trong phần SNI. Nếu www.vidu.vn trỏ về máy chủ nhưng không có khối cấu hình nào khai tên www.vidu.vn cho cổng 443, máy chủ sẽ dùng khối mặc định, và trình ra chứng chỉ của khối đó, thường là chứng chỉ của một website khác trên cùng máy, hoặc một chứng chỉ tự ký.
Triệu chứng là trình duyệt báo chứng chỉ được cấp cho một tên hoàn toàn khác. Người quản trị dễ nghĩ chứng chỉ bị cài nhầm, trong khi thực ra chứng chỉ của vidu.vn vẫn đúng, chỉ là tên www chưa được khai trong cấu hình nên không bao giờ được dùng tới.
Cách sửa là khai tên www trong khối cấu hình có chứng chỉ phù hợp, kể cả khi khối đó chỉ làm đúng một việc là trả 301 về tên chuẩn. Trên nginx, đó là thêm www.vidu.vn vào server_name của một khối nghe cổng 443 có dòng chứng chỉ. Trên Apache, thêm ServerAlias www.vidu.vn vào VirtualHost cho cổng 443.
Nếu dùng CDN, chứng chỉ khách nhìn thấy là chứng chỉ ở biên do CDN trình ra, không phải chứng chỉ trên máy chủ gốc. Kiểm trong bảng điều khiển của CDN rằng chứng chỉ ở biên phủ cả hai tên, và www đã được bật đi qua CDN (nhiều dịch vụ yêu cầu bật riêng cho từng bản ghi).
Kiểm chứng chỉ của từng tên bằng dòng lệnh
Đừng kiểm bằng cách mở trình duyệt và nhìn ổ khoá ở tên chuẩn. Phải kiểm riêng từng tên, đúng như khách sẽ gõ:
- Liệt kê mọi tên cần kiểm: tên gốc, www, và các tên miền phụ được chuyển hướng về tên chuẩn.
- Với mỗi tên, xem chứng chỉ máy chủ trình ra khi được hỏi đúng tên đó: openssl s_client -connect vidu.vn:443 -servername www.vidu.vn, rồi đọc dòng subject và phần tên thay thế. Tuỳ chọn -servername giả lập phần SNI của trình duyệt.
- Cách nhanh hơn: curl -sI https://www.vidu.vn/. Nếu chứng chỉ không khớp tên, curl báo lỗi và dừng ngay, không in ra dòng trạng thái. Không dùng tuỳ chọn bỏ qua kiểm chứng chỉ khi kiểm việc này, vì nó che đúng lỗi bạn đang tìm.
- Kiểm ngày hết hạn của từng chứng chỉ, nhất là khi tên gốc và www dùng hai chứng chỉ riêng: một cái gia hạn tự động, cái kia có thể không.
- Nếu có CDN, kiểm cả qua CDN (gọi bình thường) và gọi thẳng máy chủ gốc, để biết lỗi ở tầng nào.
Ghi danh sách lệnh này lại cùng tài liệu vận hành. Mỗi lần thêm tên miền phụ hay đổi CDN, chạy lại toàn bộ danh sách.
Gia hạn tự động và chuyển hướng sống chung thế nào
Chứng chỉ miễn phí tự động có thời hạn ngắn và thời hạn tối đa của chứng chỉ công cộng nói chung đang được rút ngắn dần theo lộ trình của các trình duyệt. Nghĩa là gia hạn tự động không còn là tuỳ chọn; một lần gia hạn thất bại không ai để ý sẽ biến thành sự cố trong vòng vài tuần.
Khi bạn sửa quy tắc chuyển hướng, nhất là quy tắc ở cổng 80, hãy chạy thử quy trình gia hạn ngay sau đó ở chế độ thử (nhiều công cụ có tuỳ chọn chạy thử không cấp thật). Một quy tắc đưa mọi thứ ở cổng 80 sang tên khác có thể làm hỏng xác minh, và lỗi chỉ lộ ra vào lần gia hạn kế tiếp, tức là vài tuần sau, khi không ai còn nhớ mình đã sửa gì.
Đặt cảnh báo hết hạn độc lập với công cụ gia hạn: một việc chạy định kỳ kiểm số ngày còn lại của chứng chỉ ở từng tên và báo khi dưới ngưỡng bạn chọn. Nhiều dịch vụ giám sát có sẵn tính năng này. Khuyến nghị phổ biến là cảnh báo khi còn khoảng hai đến ba tuần, đủ để xử lý không vội.
Cuối cùng, khi bỏ một tên miền phụ khỏi chứng chỉ (vì không dùng nữa), xoá luôn bản ghi DNS và cấu hình của nó, hoặc giữ cho nó trả lỗi rõ ràng. Một tên còn trỏ về máy chủ nhưng không còn trong chứng chỉ sẽ hiện cảnh báo cho bất kỳ ai còn giữ liên kết cũ.
Câu hỏi thường gặp
Đã chuyển hướng www về tên chính, sao vẫn báo lỗi chứng chỉ?
Trình duyệt kiểm chứng chỉ trước khi nhận phản hồi chuyển hướng. Nếu chứng chỉ không ghi tên www, kết nối dừng ở bước bắt tay và quy tắc 301 không được chạy. Cần chứng chỉ có cả tên www.
Chứng chỉ wildcard có dùng được cho tên miền gốc không?
Không. Ký tự đại diện chỉ thay cho một nhãn bên trái, nên *.vidu.vn không khớp vidu.vn. Thêm tên gốc vào cùng chứng chỉ, nhiều dịch vụ cấp chứng chỉ cho phép ghi cả hai.
Có cần chứng chỉ cho tên miền chỉ dùng để chuyển hướng không?
Cần, nếu có ai truy cập nó bằng https, điều ngày càng phổ biến vì trình duyệt tự thử https trước. Không có chứng chỉ hợp lệ, khách thấy cảnh báo thay vì được chuyển hướng.
Vì sao gõ www lại hiện chứng chỉ của một website khác?
Máy chủ không có cấu hình khai tên www cho cổng 443 nên dùng khối mặc định và trình ra chứng chỉ của khối đó. Khai tên www trong khối có chứng chỉ phù hợp là hết.
Kiểm chứng chỉ bằng curl có cần tuỳ chọn bỏ qua kiểm tra không?
Không nên dùng khi kiểm lỗi chứng chỉ. Tuỳ chọn đó bỏ qua đúng phần kiểm tên và hạn, nên che mất lỗi. Gọi bình thường để curl báo lỗi nếu chứng chỉ không khớp tên.