Khi rời một nền tảng không cho đặt chuyển hướng 301 sang tên miền khác, như blog trên tên miền phụ của Blogspot hay cửa hàng trên tên miền phụ của nền tảng dựng sẵn, bạn không chuyển được trọn vẹn như đổi tên miền thông thường; điều làm được là thay mỗi trang cũ bằng thẻ canonical và chuyển hướng phía trình duyệt về trang mới tương ứng. Câu hỏi quyết định mọi thứ là tên miền đang chạy site có phải của bạn không.
Bài này giúp bạn xác định mình ở trường hợp nào, làm gì khi tên miền là của bạn, làm gì khi chỉ có tên miền phụ của nền tảng, các cách chuyển hướng phía trình duyệt và giới hạn của chúng, và giữ bản cũ thế nào cho an toàn. Chức năng của các nền tảng thay đổi theo thời gian; bạn nên kiểm phần cài đặt hiện hành của nền tảng mình dùng.
Trường hợp nào: ai giữ tên miền
Gần như mọi rắc rối của việc rời nền tảng bắt nguồn từ chỗ tên miền thuộc về ai. Xác định trước khi lên kế hoạch.
| Trường hợp, ví dụ giả định | Bạn kiểm soát DNS? | Chuyển hướng 301 được không |
|---|---|---|
| Blog chạy ở tenmien-cua-ban.vn, trỏ CNAME vào nền tảng | Có | Được: trỏ tên miền sang máy chủ mới, đặt 301 ở đó |
| Blog chạy ở tenblog.blogspot.com | Không | Không đặt được 301 sang tên miền khác |
| Cửa hàng ở tencuahang.nentang.vn | Không | Tuỳ nền tảng, đa số không cho |
| Tên miền riêng mua qua chính nền tảng | Tuỳ | Được nếu chuyển tên miền ra ngoài hoặc được chỉnh DNS |
Trường hợp đầu là may mắn: nền tảng chỉ là nơi chứa nội dung, còn địa chỉ thuộc về bạn. Bạn chuyển nội dung sang máy chủ mới, đổi bản ghi DNS, rồi đặt chuyển hướng 301 trên máy chủ mới theo bảng ánh xạ như mọi lần đổi cấu trúc. Phần còn lại của bài dành cho các trường hợp không kiểm soát DNS.
Cách kiểm nhanh: tra bản ghi DNS của địa chỉ đang chạy site. Nếu tên miền gốc là tên miền của nền tảng, bạn không kiểm soát. Nếu là tên miền riêng, đăng nhập vào nhà đăng ký hoặc dịch vụ DNS đang quản tên miền đó; vào được và sửa được bản ghi nghĩa là bạn kiểm soát. Trường hợp tên miền do người làm site trước đây đăng ký hộ, hãy xin bàn giao quyền quản trị tên miền trước khi làm bất cứ việc gì khác.
Khi tên miền là của bạn: làm như đổi cấu trúc thông thường
Nếu bạn kiểm soát DNS, nền tảng cũ chỉ cần thiết ở bước xuất dữ liệu. Trình tự:
- Xuất toàn bộ nội dung từ nền tảng cũ bằng chức năng sao lưu, kể cả ảnh. Blogger cho tải bản sao lưu dạng tệp XML; ảnh có thể nằm ở máy chủ ảnh của nền tảng, cần tải riêng.
- Ghi lại danh sách địa chỉ hiện tại, từ sơ đồ trang của nền tảng. Blogger thường có địa chỉ dạng năm, tháng, tên bài, đuôi .html, cùng trang nhãn dạng /search/label/.
- Nhập nội dung vào nền tảng mới, quyết định cấu trúc địa chỉ mới, lập bảng ánh xạ.
- Hạ thời gian lưu bản ghi DNS vài ngày trước để khi đổi, thay đổi lan nhanh.
- Đổi bản ghi trỏ tên miền sang máy chủ mới, bật chứng chỉ, bật quy tắc chuyển hướng 301 theo mẫu, ví dụ bỏ năm tháng và đuôi .html.
- Gỡ tên miền khỏi cài đặt của nền tảng cũ để nền tảng không còn nhận tên miền đó, rồi kiểm toàn bộ bảng ánh xạ.
Trường hợp này không cần đến các mẹo chuyển hướng phía trình duyệt. Nhiều người bỏ công làm chuyển hướng bằng JavaScript trong giao diện Blogger trong khi chỉ cần đổi DNS.
Khi chỉ có tên miền phụ của nền tảng: ba công cụ còn lại
Thẻ canonical trỏ sang trang mới. Nếu nền tảng cho chỉnh phần đầu trang, đặt thẻ canonical trên mỗi bài cũ trỏ về địa chỉ tương ứng ở site mới. Canonical là gợi ý mạnh cho máy tìm kiếm rằng bản chính nằm ở chỗ khác. Với Blogger, giao diện cho sửa mã nên làm được, nhưng phải viết điều kiện để mỗi bài có canonical riêng, không phải một địa chỉ chung.
Chuyển hướng phía trình duyệt. Thẻ meta refresh với thời gian bằng không, hoặc đoạn JavaScript đổi địa chỉ trang. Người dùng được đưa sang trang mới, và Google cho biết họ có thể hiểu meta refresh tức thời và JavaScript như chuyển hướng, dù kém chắc chắn hơn 301 trên máy chủ.
Thông báo hiển thị. Một khối thông báo ở đầu mỗi bài cũ, viết rõ bài đã chuyển và địa chỉ mới bằng chữ. Đây là lưới an toàn khi trình duyệt chặn JavaScript, và giúp người đọc hiểu vì sao bị chuyển.
Kết hợp cả ba. Cách thực tế nhất là dùng đồng thời: canonical cho máy tìm kiếm, chuyển hướng phía trình duyệt cho người dùng, thông báo bằng chữ cho trường hợp còn lại. Từng thứ riêng lẻ đều có lỗ hổng.
Viết chuyển hướng phía trình duyệt theo từng bài
Lỗi phổ biến nhất là đặt một đoạn mã chuyển mọi trang cũ về trang chủ site mới. Như vậy là mất sạch quan hệ giữa bài cũ và bài mới. Cách làm đúng:
- Giữ tên bài giống nhau giữa hai nơi nếu có thể. Khi đó đoạn mã chỉ cần lấy phần tên bài từ địa chỉ hiện tại, bỏ năm tháng và đuôi .html, ghép vào tên miền mới.
- Nếu tên bài đổi, nhúng một bảng tra nhỏ vào giao diện: danh sách cặp địa chỉ cũ và mới. Bảng vài trăm dòng vẫn chấp nhận được về dung lượng.
- Đặt mã ở phần đầu trang để chạy sớm, tránh người dùng thấy trang cũ nhấp nháy rồi mới chuyển.
- Có lối dự phòng: khi không tìm thấy cặp trong bảng, chuyển về trang tìm kiếm của site mới với từ khoá là tên bài, thay vì trang chủ.
- Không chuyển trang quản trị, trang xem trước của tác giả, để còn vào được bản cũ khi cần sửa.
- Thử với trình duyệt đã tắt JavaScript để chắc khối thông báo bằng chữ hiện đúng.
Đây là kỹ thuật chuyển hướng minh bạch cho chính người đọc của bạn, cùng nội dung ở cả hai nơi. Không dùng nó để đưa người dùng tới nội dung khác với những gì máy tìm kiếm thấy; làm vậy là vi phạm chính sách của máy tìm kiếm.
Giữ bản cũ bao lâu và có nên xoá không
Khi không có 301, bản cũ trên nền tảng chính là nơi giữ các chuyển hướng phía trình duyệt và canonical. Xoá blog cũ là xoá luôn những tín hiệu đó, mọi liên kết ngoài trỏ về bản cũ thành trang lỗi của nền tảng. Vì vậy, lời khuyên chung là giữ bản cũ lâu dài, chỉ cần không cập nhật nội dung mới ở đó.
Một rủi ro cần biết với tên miền phụ của nền tảng: nếu bạn xoá blog, tên miền phụ đó có thể được người khác đăng ký lại sau một thời gian, tuỳ chính sách nền tảng. Người mới có thể dùng tên cũ của bạn cho nội dung khác. Giữ blog ở trạng thái công khai với thông báo chuyển là cách chặn rủi ro này đơn giản nhất.
Nếu buộc phải dọn, ví dụ nội dung cũ có thông tin không muốn công khai nữa, hãy sửa từng bài thành trang ngắn chỉ còn thông báo chuyển kèm canonical và chuyển hướng, thay vì xoá cả blog. Bài vẫn tồn tại, địa chỉ vẫn sống, nhưng nội dung nhạy cảm không còn.
Theo dõi sau khi rời nền tảng
Nhiều nền tảng blog cho xác minh tên miền phụ của bạn trong Google Search Console, nên hãy thêm cả bản cũ lẫn site mới làm hai thuộc tính. Ở bản cũ, theo dõi báo cáo trang: các bài có canonical trỏ sang site mới sẽ dần chuyển sang trạng thái trang thay thế có canonical phù hợp, hoặc trang có chuyển hướng nếu Google hiểu được chuyển hướng phía trình duyệt. Ở site mới, theo dõi số bài được lập chỉ mục tăng dần.
Không có công cụ thay đổi địa chỉ cho trường hợp này, vì điều kiện của công cụ là chuyển hướng 301 trên máy chủ. Thay vào đó, gửi sơ đồ trang của site mới, và nếu nền tảng cũ cho chỉnh, gỡ các bài cũ khỏi sơ đồ trang của bản cũ khi đã thay bằng thông báo chuyển, để tín hiệu không mâu thuẫn.
Theo dõi lâu hơn so với đổi tên miền thông thường. Canonical và chuyển hướng phía trình duyệt cần Google hiển thị lại trang mới được xử lý, nên quá trình thay thế có thể kéo dài nhiều tháng. Trong thời gian đó, kiểm định kỳ vài bài cũ có lượt truy cập cao: mở bằng trình duyệt thật, xem có chuyển đúng bài mới không, và xem mã giao diện có bị nền tảng ghi đè sau một lần cập nhật hay không.
Bài học cho lần sau: dùng tên miền riêng từ đầu
Nhiều chủ site rút ra cùng một kết luận sau khi rời nền tảng: giá như dùng tên miền riêng ngay từ ngày đầu. Hầu hết nền tảng blog và nền tảng dựng sẵn đều cho gắn tên miền riêng, và khi đã gắn, việc chuyển đi sau này chỉ là đổi DNS và đặt chuyển hướng trên máy chủ mới. Chi phí tên miền mỗi năm nhỏ so với công sức xử lý một lần rời nền tảng không có 301.
Nếu bạn đang chạy site trên tên miền phụ của một nền tảng và chưa định rời đi, vẫn nên cân nhắc gắn tên miền riêng ngay bây giờ. Nền tảng thường tự chuyển hướng tên miền phụ cũ về tên miền riêng mới gắn, nên chuyển đổi này mất ít tín hiệu, và từ đó trở đi bạn tự do chọn nơi chứa site. Nếu đang tìm tên phù hợp, có thể tra ở Tên Miền Đăng Cấp hoặc nhà đăng ký bạn quen, ưu tiên tên ngắn, dễ đọc, khớp thương hiệu.
Cuối cùng, giữ thói quen sao lưu nội dung định kỳ khỏi nền tảng, kể cả khi chưa có kế hoạch rời đi. Bản sao lưu cùng danh sách địa chỉ hiện tại là hai thứ giúp mọi lần chuyển sau này nhẹ hơn rất nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Google có coi chuyển hướng bằng JavaScript như 301 không?
Google cho biết họ có thể hiểu chuyển hướng JavaScript khi hiển thị trang, nhưng việc này phụ thuộc vào khả năng chạy JavaScript và không chắc chắn bằng 301 trên máy chủ. Nên dùng kèm canonical và chỉ coi là phương án khi không đặt được 301.
Meta refresh nên đặt thời gian bao nhiêu giây?
Đặt bằng không để chuyển ngay. Meta refresh có độ trễ vài giây thường được hiểu như chuyển hướng tạm, và gây khó chịu cho người đọc. Kèm theo vẫn nên có khối thông báo bằng chữ.
Có thể yêu cầu nền tảng đặt chuyển hướng 301 giúp không?
Một số nền tảng có chức năng chuyển hướng nội bộ hoặc chuyển hướng khi đổi gói, nhưng hiếm nền tảng miễn phí cho chuyển hướng sang tên miền khác. Đọc phần trợ giúp hiện hành hoặc hỏi bộ phận hỗ trợ của nền tảng trước khi lên kế hoạch.
Có nên đặt blog cũ ở chế độ riêng tư sau khi chuyển không?
Không nên. Chế độ riêng tư làm mọi địa chỉ cũ không còn truy cập được, mất luôn canonical và chuyển hướng phía trình duyệt. Người đọc theo liên kết cũ sẽ gặp trang yêu cầu đăng nhập.
Chuyển từ tên miền phụ của nền tảng có mất hết thứ hạng không?
Thường mất một phần tín hiệu vì không có 301, mức độ tuỳ chất lượng canonical, chuyển hướng phía trình duyệt và thời gian giữ bản cũ. Làm kỹ từng bài thì nhiều trang vẫn được thay bằng địa chỉ mới theo thời gian.