Nội dung hỗn hợp là khi một trang tải bằng https nhưng bên trong lại gọi ảnh, tệp kiểu dáng, tệp JavaScript hay khung nhúng bằng http. Đây là lỗi phổ biến nhất ngay sau khi một website chuyển sang HTTPS, vì chuyển hướng chỉ đổi địa chỉ trang, còn những địa chỉ ghi cứng bên trong trang thì vẫn nguyên.
Triệu chứng tuỳ loại tài nguyên: có khi chỉ là ổ khoá trên thanh địa chỉ biến mất hoặc có dấu cảnh báo, có khi cả menu, nút giỏ hàng, bản đồ ngừng chạy. Bài này giúp bạn tìm đúng từng tài nguyên lỗi, hiểu vì sao trình duyệt xử lý chúng khác nhau, và sửa tận gốc thay vì vá tạm.
Vì sao trình duyệt không chấp nhận trang lẫn http
HTTPS bảo đảm hai điều: không ai đọc lén được nội dung trên đường truyền, và không ai sửa được nội dung đó giữa chừng. Nếu trang chính tải bằng https mà một tệp JavaScript tải bằng http, kẻ đứng giữa đường (ví dụ một điểm phát wifi công cộng bị chiếm) có thể thay tệp JavaScript đó bằng mã của họ. Khi đó toàn bộ lớp bảo vệ của trang chính coi như mất, vì mã chèn vào chạy với đầy đủ quyền trên trang.
Vì vậy trình duyệt coi một trang có nội dung hỗn hợp là không còn an toàn trọn vẹn. Tuỳ loại tài nguyên, trình duyệt sẽ chặn hẳn, tự thử nâng lên https, hoặc vẫn tải nhưng bỏ biểu tượng an toàn. Người dùng chỉ thấy kết quả cuối: một phần trang không chạy, hoặc thanh địa chỉ báo không an toàn.
Lỗi này không phụ thuộc chứng chỉ. Chứng chỉ của bạn có thể hoàn toàn hợp lệ, chuyển hướng 301 có thể hoàn toàn đúng, mà trang vẫn bị cảnh báo chỉ vì một ảnh logo ghi địa chỉ http trong phần đầu trang. Cũng vì thế mà nhiều người kiểm "chứng chỉ ổn, chuyển hướng ổn" rồi không hiểu vì sao ổ khoá không hiện.
Một lưu ý về thuật ngữ: liên kết thường (thẻ a trỏ tới trang http khác) không gây nội dung hỗn hợp, vì trình duyệt không tải trang đích khi hiển thị trang của bạn. Chỉ các tài nguyên được tải tự động để dựng trang mới tính.
Loại nào bị chặn, loại nào được nâng cấp
Hành vi của trình duyệt đã thay đổi qua nhiều phiên bản. Bảng dưới mô tả xu hướng chung của các trình duyệt phổ biến tại thời điểm viết; chi tiết có thể khác giữa các trình duyệt và phiên bản, bạn nên thử trực tiếp.
| Loại tài nguyên | Ví dụ | Trình duyệt thường làm gì | Hệ quả người dùng thấy |
|---|---|---|---|
| Chủ động | Tệp JavaScript, tệp CSS, khung nhúng, yêu cầu dữ liệu từ mã, phông chữ | Chặn | Menu, nút, biểu mẫu, bản đồ không chạy; trang vỡ bố cục |
| Thụ động có thể nâng cấp | Ảnh, âm thanh, video | Tự đổi sang https rồi tải; nếu nguồn không có https thì không tải được | Ảnh hoặc video trống |
| Biểu mẫu gửi tới http | Ô đăng ký, ô tìm kiếm có địa chỉ gửi là http | Cảnh báo trước khi gửi hoặc chặn | Người dùng thấy cảnh báo khi bấm gửi |
Hệ quả thực tế: với tài nguyên chủ động, không có chuyện "tạm chấp nhận được". Một tệp JavaScript bị chặn có thể kéo theo cả chuỗi chức năng phụ thuộc vào nó ngừng chạy, và lỗi chỉ hiện trong bảng điều khiển của trình duyệt, người dùng không biết vì sao.
Tìm từng tài nguyên lỗi bằng công cụ nhà phát triển
Không cần công cụ ngoài; trình duyệt trên máy tính đã đủ để liệt kê chính xác tài nguyên nào đang gây lỗi.
- Mở trang bị lỗi, bấm phím F12 hoặc chọn Kiểm tra để mở công cụ nhà phát triển.
- Chuyển sang tab Console (bảng điều khiển). Trình duyệt ghi từng dòng cảnh báo hoặc lỗi nhắc tới mixed content kèm địa chỉ tài nguyên http cụ thể.
- Chuyển sang tab Network (mạng), tải lại trang. Lọc theo chữ http: để thấy các yêu cầu không mã hoá, hoặc tìm các dòng bị đánh dấu chặn.
- Với mỗi địa chỉ tìm được, ghi lại: tài nguyên là gì, trang nào gọi nó, nằm trong nội dung bài, trong giao diện hay trong mã của bên thứ ba.
- Lặp lại với các mẫu trang khác nhau: trang chủ, trang danh mục, trang bài, trang sản phẩm, giỏ hàng, trang liên hệ. Mỗi mẫu trang có thể gọi một bộ tài nguyên riêng.
- Với site lớn, dùng công cụ thu thập dữ liệu site (crawler) có tuỳ chọn báo nội dung hỗn hợp để quét toàn bộ, rồi xử lý theo nhóm.
Đừng quên trang chỉ hiện khi đăng nhập hoặc sau khi bấm (cửa sổ bật lên, bước thanh toán). Công cụ thu thập thường không vào được những trang này, bạn phải tự mở.
Nguồn gốc hay gặp của địa chỉ http còn sót
Sau khi đã có danh sách, việc tiếp theo là truy về nơi địa chỉ đó được sinh ra. Gần như mọi trường hợp rơi vào một trong các nhóm sau:
- Nội dung lưu trong cơ sở dữ liệu. Ảnh chèn vào bài viết từ hồi site còn chạy http được lưu bằng địa chỉ tuyệt đối. Hàng nghìn bài cũ có thể đều mang http://vidu.vn/uploads/....
- Giao diện ghi cứng. Logo, ảnh nền, phông chữ được ghi thẳng địa chỉ http trong tệp mẫu hoặc tệp CSS, thường trong hàm url của CSS.
- Tuỳ chọn cấu hình. Ô "địa chỉ logo", "ảnh chia sẻ mặc định", "địa chỉ CDN cho ảnh" trong trang quản trị vẫn để http.
- Mã nhúng của bên thứ ba. Đoạn mã bản đồ, video, bình luận, đếm lượt truy cập dán vào từ nhiều năm trước, dùng bản http.
- Tên miền phụ phục vụ tệp tĩnh chưa có chứng chỉ. Ví dụ ảnh tải từ static.vidu.vn mà tên này chưa có https, nên dù có sửa địa chỉ thành https cũng không tải được.
- Địa chỉ do mã sinh ra. Ứng dụng tự ghép địa chỉ từ giao thức nó tưởng đang dùng; nếu nó đứng sau proxy và tưởng là http, mọi đường dẫn sinh ra đều là http.
Nhóm cuối đặc biệt khó chịu vì sửa dữ liệu bao nhiêu cũng không hết: địa chỉ được sinh mới ở mỗi lần tải trang. Dấu hiệu nhận biết là địa chỉ http trỏ về chính tên miền của bạn và xuất hiện ở cả những trang vừa tạo.
Sửa tận gốc: đổi địa chỉ, đừng chỉ dựa vào chuyển hướng
Một hiểu lầm phổ biến: "máy chủ đã chuyển hướng http sang https rồi, sao ảnh vẫn lỗi?". Lý do là trình duyệt chặn hoặc đánh dấu tài nguyên ngay từ lúc thấy địa chỉ http trong trang, trước khi gửi yêu cầu. Chuyển hướng ở máy chủ không có cơ hội chạy với tài nguyên chủ động bị chặn. Cách duy nhất đúng là để trang gọi thẳng địa chỉ https.
Với nội dung trong cơ sở dữ liệu, thay chuỗi địa chỉ cũ bằng chuỗi mới qua công cụ của ứng dụng có hỗ trợ dữ liệu tuần tự hoá, chạy thử ở chế độ xem trước rồi mới chạy thật, và sao lưu trước. Chỉ thay chuỗi có tên miền của chính bạn (http://vidu.vn thành https://vidu.vn), không thay tràn lan mọi chữ http, vì có những chỗ phải giữ, chẳng hạn trường định danh bài viết của một số hệ quản trị nội dung.
Với giao diện và tệp CSS, sửa trong mã nguồn, ưu tiên đường dẫn tương đối tới tài nguyên của chính site (bắt đầu bằng dấu gạch chéo) hoặc địa chỉ https đầy đủ. Kiểu địa chỉ bắt đầu bằng hai dấu gạch chéo, không ghi giao thức, từng được dùng để "tự theo giao thức của trang"; nay khi mọi thứ nên chạy https, ghi rõ https là cách dễ hiểu hơn.
Với tên miền phụ phục vụ tệp tĩnh, cấp chứng chỉ cho nó trước rồi mới đổi địa chỉ. Với tài nguyên của bên thứ ba, đổi sang bản https họ cung cấp; nếu họ không có, xem mục cuối bài.
upgrade-insecure-requests: lưới an toàn, không phải lời giải
Chính sách bảo mật nội dung (Content Security Policy) có chỉ thị upgrade-insecure-requests, đặt qua tiêu đề phản hồi hoặc thẻ meta. Khi có chỉ thị này, trình duyệt tự đổi mọi địa chỉ http trong trang thành https trước khi tải, kể cả tài nguyên chủ động. Ví dụ dòng tiêu đề: Content-Security-Policy: upgrade-insecure-requests.
Cách này hữu ích trong lúc bạn đang dọn dẹp một site lớn có hàng nghìn địa chỉ cũ: bật lên để người dùng không gặp lỗi trong thời gian chờ sửa dữ liệu. Nó cũng là lưới đỡ cho những địa chỉ lọt lưới sau này, ví dụ người viết dán ảnh từ nguồn cũ.
Nhưng nó có giới hạn rõ. Trình duyệt chỉ đổi giao thức, không đổi tên; nếu tài nguyên đích không có https, yêu cầu sẽ thất bại và tài nguyên vẫn không tải. Trình duyệt quá cũ có thể không hiểu chỉ thị. Và địa chỉ http vẫn nằm trong mã nguồn, nên công cụ thu thập, ứng dụng đọc tin, bản xem trước khi chia sẻ vẫn thấy địa chỉ không an toàn.
Vì vậy hãy coi chỉ thị này như băng dán tạm thời. Bật nó, rồi vẫn dọn dữ liệu và mã nguồn như mục trước. Khi đã sạch, giữ chỉ thị làm lưới đỡ không hại gì, miễn là bạn biết nó đang ở đó và không dùng nó để che các lỗi mới.
Tài nguyên bên thứ ba không có https
Tìm phiên bản mới. Phần lớn dịch vụ nhúng phổ biến đã có https từ lâu; đoạn mã http trên site thường chỉ là bản dán từ nhiều năm trước. Vào trang quản lý của dịch vụ, lấy lại đoạn mã nhúng mới.
Tự lưu trữ. Với tài nguyên tĩnh như phông chữ, thư viện JavaScript, ảnh minh hoạ, nếu giấy phép cho phép, tải về và phục vụ từ chính máy chủ của bạn qua https. Bạn kiểm soát được phiên bản và không phụ thuộc bên kia.
Thay dịch vụ. Nếu một dịch vụ đến giờ vẫn chỉ có http, đó là dấu hiệu dịch vụ không còn được bảo trì. Đây là lúc tìm dịch vụ khác làm cùng chức năng.
Bỏ đi. Nhiều đoạn mã nhúng cũ không còn ai dùng: bộ đếm lượt truy cập kiểu cũ, huy hiệu của diễn đàn đã đóng cửa. Gỡ bỏ vừa sửa được lỗi vừa làm trang nhẹ hơn.
Không dùng proxy tự chế để bọc tài nguyên http. Kéo tài nguyên http về qua máy chủ của mình rồi phát lại bằng https nghe có vẻ khéo, nhưng nó biến máy chủ của bạn thành điểm chuyển tiếp cho nội dung bạn không kiểm soát, và có thể vi phạm điều khoản của bên cung cấp.
Câu hỏi thường gặp
Nội dung hỗn hợp có ảnh hưởng tới SEO không?
Gián tiếp có. Trang mất biểu tượng an toàn, chức năng bị chặn làm trải nghiệm kém, và các trang đó có thể không được coi là trang an toàn. Sửa nội dung hỗn hợp là một phần bắt buộc của việc chuyển sang HTTPS.
Vì sao chỉ một vài trang bị mất ổ khoá còn trang khác thì không?
Mỗi trang tải một bộ tài nguyên khác nhau. Trang bị lỗi thường có ảnh chèn từ thời còn http, hoặc dùng một mẫu giao diện, một đoạn mã nhúng riêng. Mở bảng điều khiển của trình duyệt trên đúng trang đó để thấy địa chỉ gây lỗi.
Đã chuyển hướng http sang https trên máy chủ, sao ảnh vẫn báo lỗi?
Trình duyệt xét địa chỉ ghi trong trang trước khi tải, nên tài nguyên chủ động ghi http bị chặn trước khi chuyển hướng kịp chạy. Phải sửa để trang gọi thẳng địa chỉ https.
Có nên thay toàn bộ chữ http thành https trong cơ sở dữ liệu không?
Không nên thay tràn lan. Chỉ thay chuỗi có tên miền của chính bạn, dùng công cụ hiểu dữ liệu tuần tự hoá, chạy xem trước và sao lưu. Một số trường như định danh bài viết nên giữ nguyên.
Bật upgrade-insecure-requests rồi có cần sửa dữ liệu nữa không?
Vẫn nên sửa. Chỉ thị này chỉ đổi giao thức trong trình duyệt hỗ trợ, không cứu được tài nguyên không có https, và địa chỉ http vẫn nằm trong mã nguồn. Hãy coi nó là lưới đỡ trong lúc dọn dẹp.
Liên kết tới trang http của site khác có gây nội dung hỗn hợp không?
Không. Liên kết thường chỉ được mở khi người dùng bấm, không được tải để dựng trang. Nội dung hỗn hợp chỉ tính các tài nguyên tải tự động như ảnh, tệp kiểu dáng, tệp JavaScript, khung nhúng.